Бечедаб буго имамзабазулги, шагӀирзабазулги, къанагӀатаб махщел кодосел устарзабазулги ватӀанлъун кколеб, 1935 соналда гIуцIараб Унсоколо районалъул тарих. Цебе райцентр букӀана Унсоколо. 2016 соналда районалъул администрация гочана Шамилхъала поселокалде. Гьебин абуни ккола республикаялда цого-цо бугеб «магӀарухъ шагьар». ЦIакъ бечедаб тарих бугел росабиги руго районалда. Масала, ГьаракӀуни ккола ГъазимухӀамад ва Шамил имамзабазул мугӀалимлъун вукӀарав СагӀидил ватӀан. Росдада гӀагарлъухъ...
2021 соналда басмаялда бахъана Дагъистаналъул халкъияв хъвадарухъан, машгьурав магӀарул прозаик, шагӀир, таржамачи ва критик МухӀамад ГӀабдулхӀалимовасул «Эркенлъиялъул багьа» абураб лъабго тӀехьалдаса гӀуцӀараб тарихияб роман. Авар адабияталъе тарихияб роман цӀияб жанр гуро. Араб гӀасруялда МухӀамад Хуршиловас хъвана «Сулахъалъ нугӀлъи гьабула», МухӀамад Сулимановас – «Огниялда», Муса МухӀамадовас – «Къисас» абураб трилогия. Советияб заманалдаса хадуб авар адабият бечед...
Редакторалъул калам Хириял магIарулал! Ахиралде щвана ТIадегIанас нилъее кьураб цойги сон. Кинабха гьеб букIараб нилъер республикаялъеги, миллаталъеги, миллияб басмаялъеги? Исана загьирлъана СВОялда Россиялъул БахIарчилъун вахъарав цойги магIаруласул цIар – ГIаймакиса МухIамад Исбагьиевасе хун хадуб кьуна гьеб. Гьединго дунялалдаго рагIана лъабго анкьалъ перги кун, тIад перекисьги гьекъон, Украинаялда вагъарав ЦIунтIа районалъул ХутIрахъа Закаря ГIалиевги...
29 декабралда 75 сон тIубана машгьурав гIалимчи-археолог, тарихиял гIелмабазул доктор, профессор, РАНалъул академик Хизри ГIамирханов гьавуралдаса. Гьев ккола Болъихъ районалъул ГIанди росулъа. ЦIалана Буйнакскиялъулги Хасавюрталъулги школазда. 1972 соналда лъугIизабуна Дагъистаналъул пачалихъияб университет, хадуб СССРалъул ГIелмабазул академиялъул Ленинградалда бугеб отделениялда аспирантура. Хизри ГIамирхановасул захIматалъулаб нух байбихьана Болъихъ районалъул Муни росдал школалда тарихалъул учительлъун ва цадахъго завучлъун...
Проект «Солдатасул эбел» «ХIакъикъат» газеталъул «Солдатасул эбел» абураб проекталда рекъон, гьаб нухалда сапар бухьана СВОялъул тIоцевесев БахIарчи, тумав ХIажимухIамад НурмухIамадовасул эбел Сапижат Мазаевалъухъе. ЧIужугIадан-эбел ЧIужугIадан. Эбел. Гьеб кIиябго рагIиялъулъ бугебщинаб къуват. ЧIужугIадан-эбел. Гьей ккола, ракьалда гIумру тIегьан чIезе, гьелда гъоркь чIвараб хIубилъунги, инсанасулъ гIамал-хасият лъадарулеб къебелъухъ къебедлъунги, лъимер беэдулеб гъасда бакараб гучго...
Россиялда «Земский тохтур» программа хIалтIизе байбихьана 2012 соналдаса нахъе. Росабалъе хIалтIизе арал тохтурзабазе миллион гъурущ, фельдшеразе -500 азарго гъурущ кьола хIукуматалъ. Рорхатал мугIрузул росабалъе аразе, бакIалъухъ балагьун 1,5 миллион ва фельдшеразе 750 азарго гъурущги буго бихьизабун. Аза-азар медицинаялъул хIалтIухъан ана гьедин рикIкIадал районаздегун, росабалъе хIалтIизе. Жакъа къоялде «Земский тохтур» программаялда рекъон нилъер республикаялда 66 специалист...
КIиго шагьидасул эмен ХаcмухIамадида аскIоб тIамураб бащдаб сагIат Дагъистаналъул муфтий, рахIимугьуллагь СайидмухIаммад-хIажи Абубакаровасул биография гьаниб такрар гьабиялъул магIна бихьуларо. СайидмухIаммадил гIумруги, ишалги, гьесул хIаракатги киналго миллатцоязда, дагъистаниязда республика бахун къватIибехун бихьана, лъана ва гьелъ хIайран гьавичIев чиги хутIун ватиларо нилъеда гьоркьов. Республикаялъул муфтилъун вищун араб кIиго соналда жаниб кIинусго соналъулгIанасеб тарих нахъе тана гьев къанагIатаб...
Цо бакIалда цIалун букIана къватIисел пачалихъазда тIалъиялъул вакилзаби гIедегIуларила пуланав чиясе памятникал лъезеги гьесул цIарал къватIазегун нухазе, росабазе, школазе кьезеги. Гьес хъулухъ тун яги дунялалдаса ун 10-20 сон базегIан чIолила гьел, гьелдаса хадуб гьев чиясдехун халкъалъул бугеб унго-унгояб пикру лъазе. Гьеб жо ракIалде бачIана 6 августалда социалиял гьиназда Дагъистаналъул тIоцевесев президент МухIу ГIалиевасул хIакъалъулъ нилъер...
1999 соналъул август, гъарачагIазул бидулаб гьужум, гIадатиял магIарулаз щулаго букъараб зар Болъихъегун ЦIумаде Шамил Басаевасулги Хаттабилги яргъид гIуцIарал хъачагъазул къокъаби кIанцIаралдаса исана тIубала 25 сон. Саназул сверабалъан балагьани, гьеб ккола битIун завалалда вугев гIолохъанчиясул гIумру. ГIемерал хиса-басиял ккана гьеб заманалда жанир. Амма 1999 соналъул август моцIалда Болъихъгун ЦIумада рукIарал лъугьа-бахъиназ жиндирго лъалкI тана нилъер...
ГIажаибаб жо буго гIумру. Нилъеца кидаго гуро хIисаб гьабулеб гIумруялъул сухъмахъазда кколел лъугьа-бахъиназул байбихьиялъул ва гьезул бухьеналъул. Лъимерлъиялда рукIарал цо-цо лъугьа-бахъинал, кIудиял гIедалги такрарлъула, загьирлъула… Жакъа гьаб макъала хъвалаго, дунги тIадвуссунев вуго дирго лъимерлъиялде. 2011 соналъул сентябрь моцI. Щуабилеб классалдеги рахъун, гьанже кIудиял гIунин абураб пикруялъ куркьбал гъурал ниж. РакIалда буго тIоцебесеб классалъул сагIат (классный...
