ХIухьбахъизеги сахлъи щула гьабизеги гIадамал унеб «Каспий» санаторий рагьун букӀана XX гӀасруялъул байбихьудаго, Каспий ралъдал рагӀалда. Ралъдал бацӀцӀадаб гьаваги тӀабигӀаталъул лъикIал шартIалги цолъараб гьеб бакIалда сахлъи цӀуниялъе лъикIаб асар гьабула. Тарихал ва хIужаби Жакъа рехсараб санаторий бугеб бакIалда тӀоцересел рукъзал рана 1915 соналда. Гьелдаса нахъе «Каспий» лъугьана сахлъи щула гьабизеги хӀухьбахъиялъеги гӀадамал хьвадулеб бакӀлъун. Гьенир...
15 маялда Россиялда кӀодо гьабула Хъизамалъул къо. Нилъеца гьеб къоялде ракӀалде щвезарула гӀемер лъимал ругел хъизамал. Жакъа дие бицине бокьун буго бахӀарчияв инсул хӀакъалъулъ. РекIее гIагарал тIиндал кIоченчIо МухӀамад БахӀричилов гьавуна 1936 соналъул ноябралда Гъуниб районалъул Сугъралъ росулъ. 1961 соналда лъугӀизабуна Дагъистаналъул пачалихъияб медицинаялъул институт ва хӀалтӀизе ана ЦӀумада районалде. ХӀалтӀана ТӀинди росдал участокалъулаб больницаялда...
МичIчI некIого лъалаан даруяб чIахI гIадин. «Канон врачебной науки» абураб Авиценнал тIехьалда буго: «МичIчIгун къанцIа жубараб жо тIадги чIван, катаналъ бухьани, тIихь рагьун бачIунин, гьеб къвакIуларин, сахлъулин. МичIчIил тIанхал хIарараб хIуралъ магIарзул къалахъа би чвахи къотIизабула»,-ян. XVI гIасруялдаса байбихьун, мичIчI белъараб лъим гIатIидго хIалтIизабулаан гьуъруздасан, бакьаздаса ва тIончIол рукъалдаса чвахулеб би чIезабиялъе. Ракъарал соназ магIарул...
Хасавюрт районалдаса АхIмадов ГIалиасхIабица цIехолеб буго: «Телевизоралдаса бицунеб рагIана Россиялъул гIалимзабаз тIалаб гьабулеб бугила ясли-ахазда ва школазда лъималазе ччугIил нах кьезе кколин абун. Россиялъул лъималазе гIоларого ругила беэнлъаби ва D витамин. Советияб заманалда ччугIил нах хIалица гьекъезабулаан киналго лъималазда. Гьеб къагIида цIигьабизейищ бугеб? ЧIахIиязе къваригIунарищ ччугIил нах?» — ан. ГIалиасхIабил суалазе жаваб кьуна республикаялъул...
Наркотиказде данде къеркьолеб ДРялъул Миллияб комитеталъул (НАК) баяназда рекъон, бищун гIемер наркотикал тIиритIараллъун рикIкIуна МахIачхъала, Гъизляр, Дербент шагьаралги Дербент ва Тарумовка районалги. Щай цIикIкIунел ругел наркотикал хIалтIизарулел гIадамал ва щиб гьабизе кколеб гьел тIиритIизарунгутIиялъе? ДРялъул Наркотиказда хадуб халкквеялъул управлениялъул МахIачхъалаялда бугеб отделалъул нухмалъулев, полициялъул подполковник ГIумархIаям ГIумаровасе гьел ва цогидал суалал кьуна «Дир хирияб ватIан»...
Ахираб 10 соналда жаниб республикаялда рак унти цIикIкIун буго 35 проценталъ. ДРялъул онкоцентралдаса щварал баяназда рекъон, гьабсагIаталда Дагъистаналда ракалъ унтун вуго 4881 чи (2350 бихьинчи ва 2531 чIужугIадан). 2025 соналда, каранда рак унти бугин абун, хъвай-хъвагIай гьабун буго 581 чIужугIаданалъул. Нилъер республикаялда соналдаса соналде цIикIкIунеб буго ракалъ унтаразул къадар ва гьеб «гIолохъанлъулебги» буго. Рак унти...
2024 соналъ, щибго гурел гIиллабиги ургъун, къана 1957 соналдаса нахъе аза-азар унтаразул сахлъиялъе квербакъи гьабураб ва гIемерал унтаразул баркалаялъе мустахIикълъараб Игьали участкаялъулаб больница. Гьеб мехалда жамагIаталъул чанго чи ана районалъул бетIерасухъе, бегьулеб батани, гьеб къачIого теялъе квербакъи гьабеян гьаригун. ХIасил ккечIо. Гьебго къокъа ана районалъул прокурорасухъе ва кьуна гьесие гьадинаб суал: «Ниж ахIи-хIур гьабизе МахIачхъалаялъул...
РФялъул Роспотребнадзоралъул баяназда рекъон, регионазда тIибитIун буго грипп унти. Тохтурзабазги абулеб буго февраль моцIалда гьеб жеги хIалуцине бегьулиланги. ДРялъул Сахлъи цIуниялъул министерствоялдаса щварал баяназда рекъон, жакъа Дагъистаналда гриппалда данде прививка гьабун буго 510 азарго чиясе. Планалда буго халкъалъул 45 проценталъе, ай миллионгун 370 азарго чиясе прививка гьабизе. Гьенибго бицухъе, 2025 соналъул декабралда Дагъистаналда гриппалъ унти...
НекIсиял грекал ва румал къойида жанир цо нухалда гурони кваналел рукIун гьечIо, анкьида жанир цо къоялъ гьел ракъун чIолелги рукIун руго. «ТIаде вахъа анлъгоялда, кванай къобакьулъ, къаси — анлъгоялда, кьижа — анцIгоялда», — ян малъулеб буго XVI гIасруялда гIумру гьабун вукIарав пуланав гIакъилас. Ингилисазул тохтур Эндрю Бордица хъван буго: «ХIалтIи-пиша гьечIев чи сордо-къоялда жанив кIиго...
Ахираб заманалда Дагъистаналда ВИЧалъ унтаразул къадар тIадеялдаса тIаде цIикIкIунеб буго. Гьелъие бугеб гIилла лъазабизелъун нижеца гара-чIвари гьабуна «Республикаялъул СПИД-централъул» сах гьариялъулгун ВИЧ унти чIезабиялъул отделениялъул нухмалъулей Зумруд ГIабдулмутIалибовалъулгун. — Зумруд, ВИЧ тIибитIиялъул рахъалъ Дагъистаналда жакъа кинаб хIал бугеб? — ТIоцебе Дагъистаналда ВИЧ загьирлъараб 1989 соналдаса нахъе исана октябралде щвезегIан гьеб унти бахун буго 6504 чиясде....
