Ахирал соназда Дагъистаналде туристал рачIине байбихьаралдаса гьезие хъулухъ гьабулезулги, гьел жанир чIезе ралел гьалбадерил рукъзабазулги къадар гIемерго цIикIкIана. Масала, ДРялъул Туризмалъул ва халкъиял промыслабазул министерствоялъул баяналда рекъон, ахираб щуго соналда жаниб гьеб къадар цIикIкIун буго кIиго нухалда ва, Северияб Кавказалъул федералияб округалде гьоркьоре унел регионал росани, Дагъистан буго кIиабилеб бакIалда. ТIоцебесеб бакIалда буго Ставрополь край....
Улбуз рехун тарал лъималги. Лъималаз рехун тарал улбулги. Киналъулдай цIайи бакIаб бугеб!? Гьай-гьай, улбуз рехун тарал лъималазул къисматалъул. Яги цо-цо улбузул гIумруялъул дарсазул хIасилалда мекъи ккарал лъималазул къисматалъулищ? ГIолохъанлъиялда жинцаго жиндиего хIадурараб херлъиялъул язихъаб гъасда цее хутIана дир гьаб хабаралъул героиняги. Амма гьеб язихълъиялъе кунчIараб цIалъун гьелъие ятана гьудулалъул яс, жиндие эбелалъ гIумруялъул ритIухъал дарсал...
Рагъида диваналда егун йигей Хамизил берал кавудахъ лъун рукIана, гьебги рагьун, жаниве цониги чиго вачIинародайилан. — Вай, хирияв Аллагь, сундухъха дуца дие гьаб тамихI гьабулеб бугеб? ГIолохъанго росги хун хутIарай дица гIезаюна яс. Гьей дие йикIана гIумрулъунги рухIлъунги. Амма жакъа гьелъулгицин заман гIолеб гьечIо унтарай, херлъарай дихъе ячIине. Чан нухалъ гьараниги, жиндего аскIоеги ячинчIо. КигIан...
«Релъи-хъуй гьечIого, рохизе лъалел, МагIу чвахичIого, гIодизе лъалел, ГIишкъул рекIараб цIа цIунизе лъалел МагIарулал ругел лъикIал гIадамал». Дагъистаналъул халкъияв поэт Р. ХIамзатовасул гьел рагIабаздалъун байбихьулеб кечI хадусан лъугьана нилъер магIарул миллаталъул кидагосеб гимнлъун. Дагъистаналъул цогидал миллатазул гьединаб гимн жеги гьечIо. Гимн цIалулаго яги ахIулеб рагIарабго, беразде цебечIола магIарулазул цебесеб гIумру, гIажаибго берцинаб, бахIарчияб гIамал-хасият, халкъалъул...
Ахирал соназда цIикIкIунеб буго наркотикал хIалтIизарулезул къадар, гIолохъанлъулеб буго наркоманазул ригьги. Гъизилюрталда букIараб руччабазул колониялда жанир тIамуразул гIемерисел рукIана наркотиказда хурхараб статьяялда (228-абилеб) рекъон гьенире ккарал. Гьединазул цояй, ГIайшатилгун (цIар хисизабун буго) ункъо соналъ цебе колониялда нижер ккараб гара-чIвари буго жакъа гьаниб бахъулеб. Гьей йиго 32 сон барай гIадан, колониялда базе ккола анлъго сон, гара-чIвари...
Эбелалъул кечI. Цин гьелъ кьучI лъола кинидахъ. Гьеб кечIалъ нилъее бицуна лъимералъул гьимиялъулги, рохелалъулги, гIодиялъулги. Гьеб кочIохъ гIенеккидал, лъала нилъеда кинида бущараб хIикматалъул щибаб галулги, гьелъ тIоцебе абураб рагIул — бабайилан гьелъ абидал, анкьзобалаздеги боржуна кечI. Лъимералда цадахъ кIудиябги гIола гьеб, эбелалъул кечI. Эбелалъул кочIол магIнаги хисула. Гьелъулъ цIикIкIуна хIасратги, къварилъи-пашманлъиги, рохел-гIатIилъиги, угьи-зигараги. Гьединаб буго...
Руго хвасар гьариялъул хъулухъал: 01, 02, 03… ва буго Дагъистан, 05 Къого соналъ цебегIанго дадал гIарцуца къватIисеб хIукуматалда гIумру гьабизе ворчIарав «цIияв дагъистанияс» хъван букIана «Щай дие дагъистаниял рокьуларел?» абураб жиндирго ватIаналде «лагIараб» макъала. Гьелда ничгьечIица жужахIалъул къавмалъулгIанги рехсечIеб гIунгутIи тун букIинчIо МугIрул Улкаялъул гIадамазул. Амма дагъистанияз (СВОялда, ракълилаб гIумруялда, тIабигIияб балагьалъул къохIехьеялда…) рихьизарулел бахIарчиял...
Дагъистан нахъеги асир гьабуна лъеца Анкь гьоркьоб иналде цIидасанги республикаялде бараб цIадалъ цIи-цIиял заралал гьаруна гIадамазе. Дербент районалда лълъелъ тIерхьун буго 500-ялдасаги цIикIкIун мина-рукъ. ГIадамал гьениса нахъе гочинаруна. ЦIадаца гIураб зарал гьабуна Хайдакъ районалъеги. Кирки абураб росулъа цо гIадан лълъелъ гъанкъун ятана. Дербент ва ДагъОгни шагьаразда киналго ясли-ахалги школалги къан руго. Гъоркь букIараб кIочон телалде,...
Иххица хвезабуна анцIгоялдасаги цIикIкIун мина-рукъ, школа, гIадамазул рагIи-хер 7 апрелалда «ХIакъикъаталъул» хIалтIухъабаз сапар бухьана чвахунцIадалъ зарал гьабурал росабазул цояблъун кколеб, Хасавюрт районалда бугеб ЦIияб ЦIиликье. Апрелалъул тIоцересел къояз республикаялде рарал гьалагал цIадаз гIадамазе ккараб къварилъиялъул киса-кибего рагIана. ГIемерав чиясул мина-рукъ лъелъе ккун гъанкъана. ГIумруялъ данде гьабун букIараб магIишат минатахъ щущазабуна. Гьеб рахъалъ бищунго цIикIкIун кьаби...
МичIчI некIого лъалаан даруяб чIахI гIадин. «Канон врачебной науки» абураб Авиценнал тIехьалда буго: «МичIчIгун къанцIа жубараб жо тIадги чIван, катаналъ бухьани, тIихь рагьун бачIунин, гьеб къвакIуларин, сахлъулин. МичIчIил тIанхал хIарараб хIуралъ магIарзул къалахъа би чвахи къотIизабула»,-ян. XVI гIасруялдаса байбихьун, мичIчI белъараб лъим гIатIидго хIалтIизабулаан гьуъруздасан, бакьаздаса ва тIончIол рукъалдаса чвахулеб би чIезабиялъе. Ракъарал соназ магIарул...
