Ахираб заманалда гIемерлъулел руго исламияб диналъул цIех-рех гьабулелги, гьеб дин къабул гьабизе бокьаралги. Европаялде, Азиялде, Америкаялде, Австралиялде, ай дунялалъул батIи-батIиял бакIазде исламияб динги лъайги цебего щун букIана. Нилъеда лъала дунялалдаго машгьурал И. Гетте, Л. Толстой, Б. Шоу гIадал гIадамаз исламалъул хIакъалъулъ абурал рагIаби, гьез диналъе кьураб къимат. Гьаб макъалаялдайин абуни бокьун буго жидер цIар дунялалдаго...
Машгьурав хъвадарухъан, журналист, таржамачи Асадулагь МухIамаевасул хIакъалъулъ Хочо ХIамзатовасул гьаб макъала 1992 соналда бахъун букIана «ХIакъикъат» газеталда. Гьел кIиялго рукIана Хунзахъ районалдаса, гIемерал соназ цадахъ хIалтIана магIарул газеталда, гьединлъидал макъалаялъул авторасда лъикI лъалаан Асадулагь. Берцинаб мацIалъ хъвараб, хъвадарухъанасул гIумруялъул хIакъалъулъ мухIканал, дурусал хIужаби жинда жанир ругеб Хочол макъалаялъул жакъаги буго кIвар. Гьединлъидал, исана Асадулагь МухIамаев...
Дагъистаналъул халкъияй шагIир Фазу ГIалиевалъ, жиндирго гIумрудул гьудул, Дагъистаналъул халкъияв хъвадарухъан Муса МухIамадов хведал хъвараб кочIолъ руго «Хъвадарулеб ана дур тIолго гIумру», — ян абурал мухъал. ХIакъикъаталдаги, тIолабго гIумру хъвадарулаго арав Муса МухIамадов гьавуралдаса исана тIубана 100 сон. Гьесул хIурматалда, гьевги ракIалде щвезавун, 28 маялда МахIачхъалаялда тIобитIана юбилеялъулаб тадбир. Тахшагьаралъул майданалда аскIоб бугеб, гIемерал соназ...
Араб анкьалда, 28 маялда МахIачхъалаялда, Муса МухIамадовас гIумру гьабун букIараб хъвадарухъабазул минаялъул къадада чIвана ракIалдещвеялъул хъарщи. Тадбиралда гIахьаллъана хъвадарухъаби, шагIирзаби, журналистал, студентал, хъвадарухъанасул гIагарлъи, гьудул-гьалмагълъи, республикаялъул хIукуматалъул нухмалъиялъул вакилзаби, министрал ва хъвадарухъанасул асарал рокьулел цогидалги дагъистаниял. Тадбир рагьана ва нухда бачана Алексей Тимохиница. Дандеруссиналда кIалъана ва хъвадарухъанасул творчество ракIалде щвезабуна Дагъистаналъул хIукуматалъул председателасул заместителасул ишал...
ХIурматияб редакция, салам буго киналго дагъистаниязде ва бицине бокьун буго Хьаргаби районалъул ГIаймаки росулъа гIолохъабазул хIакъалъулъ. 2022 соналда нижер шагьар букIана биххизабун, хвана гIемерал гIадамал. Нижер рукъ букIана бащдаб бухIун, гумпарабаз борлъ-борлъун. Гьединаб хIалалда ругел минабахъ гIумру гьабун рукIана гIадамал. Киналго бакIал ралел бригадабаз инкар гьабулеб букIана нижер рукъ къачIазе, гьеб тIубанго биххизабизе кколинги абун....
ХIухьбахъизеги сахлъи щула гьабизеги гIадамал унеб «Каспий» санаторий рагьун букӀана XX гӀасруялъул байбихьудаго, Каспий ралъдал рагӀалда. Ралъдал бацӀцӀадаб гьаваги тӀабигӀаталъул лъикIал шартIалги цолъараб гьеб бакIалда сахлъи цӀуниялъе лъикIаб асар гьабула. Тарихал ва хIужаби Жакъа рехсараб санаторий бугеб бакIалда тӀоцересел рукъзал рана 1915 соналда. Гьелдаса нахъе «Каспий» лъугьана сахлъи щула гьабизеги хӀухьбахъиялъеги гӀадамал хьвадулеб бакӀлъун. Гьенир...
Нужеда бихьанищ рек-рекарал ганчӀазул бадибчӀвайги бесдаллъарал кулабазул магӀуги? Дида бихьана… Дир лъимерлъи ана Асатхва колода. Гьениб минаялъул гьитӀинабго гордуда бигъулаан оцол чохьол жанисеб хъал. БукӀинчӀо ток, букӀинчӀо нартил чирахъцин. Машинадул нух гьечӀел мугӀрузул районазул росабалъе бачӀунароан нарт. ГанчӀил «гъадринибе» толаан нах ва гьениб рекъезабулаан квасул кьурараб кун. Гьелда рекӀинабураб цӀаялъ кьолаан мукъсанабго канлъи. БукӀинчӀо печь....
ЦIалдолезул гIемерал кагътал рачIуна МахIачхъалаялда бугеб Республикаялъул урологияб централъул тохтурзабазе (РУЦ) баркала кьурал, гьезул жавабчилъиялъул, лъай-махщалил бицун хъварал. Цебеккунги гIемер хъвана нижеца гьеб больницаялда хIалтIулел тохтурзабазулги, нухмалъулезулги, гьенир гьарулел захIматал операциязулги хIакъалъулъ. Цоги нухалда тIадруссаниги, мустахIикъал руго гьел жидер хIакъалъулъ хъвазе. Гьединазул цоявлъун ккола Болъихъ районалъул Гъагъалъ росулъа Гъайирбег Биларовги. Гьев ккола Республикаялъул урологияб централда ...
Исана 130 сон тIубана магIарул хъвадарухъан, Хунзахъ районалъул Гьамущи росулъа Асадулагь МухIамаев гьавуралдаса. Асадулагьил цIар бахъарабго, дида цебе бачIуна гьитIинав Чаландарил сипат. «Чаландарил сапар» — гьеб букIана доб заманалда диеги дир кьерилазеги цIакъго цIакъ бокьулеб асар. Бокьулеб, хIикматго берцинаб, гIадатияв цIалдолесул ургьибе биун тIураб гьеб асаралъ асар гьабичIев цIалдолев вукIунги ватиларо. ГIайиб гурищха, гьеб асар...
Дагьаб цебегIан тахшагьаралда тIобитIана Дагъистаналъул мустахIикъав артист ХIамзалав ХIамзаловасул «РачIа дугIа гьибизин» абураб нашидазул сордо. Гьелъухъ щвараб гIарцул цо бутIа кьуна чвахунцIадаздаса хадуб къварилъи ккаразе квербакъиялъе. Гьеб букIана ХIамзаласул пагьмуги гIаданлъиги бихьизабураб тадбир. Бихьулеб букIана ралагьизе рачIаразул ХIамзаласдехун бугеб адабги рухIияб тарбия ва рекIее парахалъи кьолел нашидазухъ гьезул бугеб гIищкъуги. Гьелъул, творческияб ва гIелмияб нухалъул...
