Исламалда рекъон, чIужугIадан ккола росасул, гьесул магIишата-лъул, ай рокъоб бугебщиналъул жавабияй гIадан. ЛъикIаб ахираталъе ва гIадамазда гьоркьоб къадру-къиматалъе мустахIикълъизе ккани, рос-рукъги данде бачун, лъималазе тарбияги кьун йигебги гIолеб буго гьелъие. Дунялалъул яги ахираталъул ургъел гьечIел хIалихьатал росазулгун къадар хъварал руччабаз щибха гьабилеб? Гьеб гIузру кидаго букIана гIадамазда гьоркьоб.Гьелъул хIакъалъулъ «Мажму-гIатуль фаваид» тIехьалда ЧIикIаса шайих...
Гьале исанаги рогьунеб буго их. Гьеб рещтIунеб буго нилъер щивасул рекIелъе рогьелги, рохелги, гьогьенги гьурщулаго. Дида чIвалеб буго магIаруллъиялъул махI. МугIрузда гIадаб берцинаб их кибго букIунеб батиларо. Гьелдаго цадахъ чIвалеб буго лъимерлъиялъул махIги. Ясазул къокъагун цадахъ марталъул байбихьудаго унаан дерец тIугьдул ралагьизе. Дица хIаракат бахъулаан бищунго цее ккезе ва, квераз гIазуги нахъе гьабулаго, дерец балагьизе....
КороВОвирусалъулКонтора кибдай бугеб? Кинаб хIукмуялдалъунХIалтIулебдай гьеб бугеб?ХIалица дунялалдаУнти тIибитIизабиТIаде босун гьабулезМурад киндай бахчулеб?Гьединал гIаламаталГIемер гурищ рихьарал?ГIадамазда гьерсилалВирусал чанги лъарал…КъогогIан соналъ цереСибиралъул язваялъРакьалда чи теларинТаманалго хIинкъарал.ХIалица гьеб тIагIиндал«ТIибитIана» хIанчIил грипп,«ЧIвазе дагьалъ хутIана» –Халикъасдай цIунана?ЦIидаса хадусалаБолъонилги бачIана,Болгьон, гьебгIаги кисаКодобе щун букIараб?Щибаб нухалъ ургъулелВакциналги рукIана…Эзул базарги гьабун,Бечелъаралги ккана.Гьанжесалалъ тIадегиКатнал маскаби ричун,Аптеказ кеп босана…Расги гьечIеб унтигиУргъарал вирусалгиБизнесалъул макругиБожулел гIадамалгиГьединаб...
Цо-цо багьана батун,Хварал харбалги риччан,Хасавюрт базаралдаБосулеб буго ханжу. Макарон, песокалъулПаэтонал хIадурун,ХIурда росун киналгоТIерхьана Чачаналъе.Нахул шушбиги раччун,Вилълъине кIолеяв чи,КIвараб хIалалъ гьаказдаГьункьиялда рачIунел.КIиго къоялда жаниб,Терек базар абуни,Тукаби чIороголъунЧIабар баккун бугоан.Вай тамаша — гIаламатГIажал — унти баккидалГIилла кинаб букIунебКваназе хIадурулел?ГIадамас жиндир ботIролъЛъезе ккеларищ пикру,Къадар тIаде щванани,Щибдай дир хIадур бугеб?Квешал унтабаздасанКиналго цIунейилан,Квералги ккун гьардезеВагIза щай гьабулареб?Аллагьас гIакълу кьеги,ГIумру бигьа...
Вирусалъул тIел бугин тIаде щвезе гIагарлъун,ГIажалалъул лъар бугин Китаялдаса щолеб. Воре! ЦIодорлъи гьабе! ГIорхъаби щула гьаре!ГIадан жанив виччаге къватIисел улкабазул. Кинабго къайи нилъер «Маде ин Китай» буго,Гьанже гIажалги нилъей гьенисандай бачIинеб,РачIунел унезени гIорхъичIвай гьабилаан,ГIажал гьукъизе кIолев чи вуго дий къваригIун. Кванил нигIматал ругел тукабахъ товар течIин,Метерисеб къоялда божилъи хунищ бугеб?Ханжу – чакар букIунел базаби гIолел...
Гьаб щиб квешаб хабар, коронавирус,Вирус гъорлъе ккаяз ургъараб хӀилла! ХIамузда, гьаказда, «маххул чуязда»,ЦӀунцӀрабаца гӀадин баччулеб нигӀмат. Ханжу-квараялъул, чакар-цIамалъулНахърател гьабуни, гьанирищ толел?Картошка, капуста тоннабаз босун,Ихдалил къояца кин гьеб цӀунилеб? Макарон, бугIа, ролъ лъагӀалий гӀураб,НацӀ бангӀаги холин хиял кколарищ?Шампуналгун сапнал — сундуе запас,Чурун тӀом ччукӀизе тIадищ босараб? Запасал гьаризе санагIат ккечIел,Метер квен тӀагӀани, кире тIурилел?Мискин-пакъирасе бикьа-къотIичIеб,МахIшаралда нужер...
Дунялалъул рагIалда бугебги, хъатиниб лъураб гIадин, бихьизабизе рес бугеб заман гьаб бугелъул, бокьарав чиясда кIола, Интернеталъул кумекалдалъун, цогидал улкабазда ругезулгун бухьен гьабизеги гьез гIумру гьабулеб къагIида бихьизеги. Масала, араб гIасруялъул 90-абилел соназдаго Казбек районалдаса Германиялде гочарав Рамазаница, скайпалдасан рихьизарулел рукIана немцазул росабиги гьезул гIадамазул бугеб гIумруги. Гьединабго бечедаб ва лъикIаб гIумру Европаялъул цогидал улкабазул...
МухIамад-къади Дибиров гьавуна 1875 соналда Гъуниб округа-лъул Къарахъ мухъалъул Гьочоб росулъ (гьанжесеб ЧIарада район) гIалимчиясул хъизаналда. Гьесул эмен ДибирхIажи вукIана эркенлъиялъе ва чияда рачIолъиялъе гIоло имам Шамилил бетIерлъиялда унеб букIараб рагъул гIахьалчи, гIолохъанго хIеж борхарав гIалимчи ва росдал дибир. 1877 соналда букIараб багъа-бачариялда, къокъаб шаригIаталъул заманалда, пачаясул хIукуматалде данде дагъистанияз гьабураб восстаниялъул гIахьалчи хIисабалда ДибирхIажияс...
Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул востоковедениялъул факультеталда гIараб мацIалъул кафедраялда кIудияв преподавательлъун хIалтIулев вуго Болъихъ районалъул ГIанди росулъа Азарцун МухIамадов. Анлъабилеб классалда цIалулев вугеб мехалдаса нахъе байбихьана Къуръан цIализе ва гIараб гIелму лъазабизе. ГIагараб росулъ ва Болъихъ мадрасабазда цIалун лъай камил гьабуна гьоркьохъеб школа лъугIун хадубги жеги щуго соналъ. ЛъикIал гIалимзабазда цеве цIалун рухIияб рахъалъ гIураб лъай...
Гъоркьехун рехсолел суалазе жавабал кьуна адвокат ШехмухIамад ГъазимухIамадовас. Унсоколо районалъул ЦIатIанихъ росулъа бачIараб кагътида цIехолеб буго: «Дун ккола 1999 соналъул август-сентябрь моцIазда Болъихъ ккарал рагъазул гIахьалчи, руго шапакъаталги. Дун ккола захIматалъул ветеранги. Лъазе бокьилаан, дица токалъухъ гIарац кьезе кколищали?» — Федералияб законалда рекъон, хIукуматалъул кинаб букIаниги бигьалъи щвеялъе, тIоцебесеб иргаялда, дур букIине ккола рагъул...
