«Дун хIалтIулеб бакIалъул директорас дир харжалдаса гIакIая­лъе ккуна гIарац. Гьесул ихтияр бугищ гIарац кквезе? ХӀалтӀи кьолев чиясул щиб гьабизе ихтияр букIунеб?»

Гьаб суалалъе жаваб кьуна адвокат АхIмадов Илясица:

- ЗахIматалъул кодексалъул №192 статьяялда рекъон, гӀадлу-низам хвезабиялдалъун лъабго тайпаялъул гурони тамихӀ гьабизе бегьуларо: бадибчӀвай, цебеккунго лъазаби ва хӀалтӀудаса нахъе рехи. Масала, хIалтIуде кватӀанин абун, харжалъул цо бутӀа тIаса кквей ккола къанун хвезаби.

ТамихӀ хӀисабалда, тIамизе бегьуларо дагьаб харж щолеб яги захӀматаб хӀалтӀуде. Гьединго гьукъараб буго хӀалтӀухъан «жиндирго ихтияралдалъун» хIалтIудаса нахъе ине тӀамизеги, тӀадецуй гьабунцин.

Къануналда бихьизабун гье­чӀо хьвада-чӀвади квеш гьабия­лъухъ, кватӀиялъухъ, кӀвар кье­чӀолъиялъухъ яги гъалатӀал ри­ччая­лъухъ гӀарцул гӀакӀа къотӀизе. ХӀалтӀи кьолев чияс гьединал та­михIал гьарулел ругони, гьес хвезарулел руго захӀматалъул къанунал ва гьел ишазда тӀасан гӀарза хъвазе бегьула захӀматалъул инспекциялде яги судалде.

ХӀалтӀухъабазул ихтияр букӀуна эркенаб заманалда цогидаб хӀалтӀи кьолезухъ хӀалтӀизе (по совместительству). Гьеб мухӀканго бихьизабун буго Россиялъул Федерация­лъул ЗахӀматалъул кодексалъул №282 статьяялда, гьениб чӀезабун буго штаталда гуреб хӀалтӀи гьабизе ихтияр.

Жалго бетIергьанал чагIа­зу­л ба­кIазда ва хӀатта цо-ц­о хIукумата­лъул идарабаз­да­ хIалтIулел гӀадатиял хӀал­­тӀу­­хъабазул ихтияр буго бизнес гьа­бизе, гьелъ гьезул аслияб хӀал­тӀуе квалквал гьабулеб гьечӀони ва гье­зул хӀалтӀул къотӀи-къаялъул шартӀазда дандекколеб батани.

ХIалтIи кьолев чиясул ихтияр букIунаро, кIудияб гIилла гьечIого, хӀалтӀул шартӀал квешлъизаризе. ХӀалтӀул шартӀал квешаб рахъал­дехун хиси, букӀа гьеб харж дагьлъи, график хиси яги дагьаб къад­руяб, яги дагьабго харж щолеб хъу­лухъ кьей. Гьебмехалдаги хӀал­тӀухъанасда лъазабизе ккола бищун дагь гьабун кӀиго моцӀалъ цебе; бугеб батани, кьезе ккола цогидаб дандекколеб хIалтIи, гьеб хиса-баси гьабизе ккола хӀалтӀухъанасул разилъиялда­лъун.

Хъизаналъулаб ахӀвал-хӀал, лъа­ди йикӀин яги ригьин гьабизе ра­кӀалда букӀин рикӀкӀунаро хӀал­тӀуда хурхараблъун. Гьел рахъазде гьоркьоре лъугьин, ЗахӀматалъул кодексалда гуребги, Россиялъул Фе­дерациялъул Конституциялъу­л 23-абилеб статьяялдаги дандекко­ларо, ай хIалтIи кьолев чиясул кинабгIаги ихтияр букIунаро хIал­тIухъанасул гIумруялда гьоркьове лъугьине.

ХӀалтӀи кьолев чияс хадувккун хъулухъалдаса нахъе арав чиясде, гьев цӀидасан цогидаб бакIалде хӀалтӀуде восизе виччачӀого ву­кӀи­не гIоло кинабгIаги тӀадецуй гьабулеб бугони, гьеб рикӀкӀуна захӀматалъул ва гражданлъиялъул ихтиярал хвезарилъун.

 Нури Нуриев