Буго дунялалда киназго гIакъ­­луялъги ракIалъги кIодо гьа­булеб ва тIадегIанаблъун рикIкIунеб махщел. Гьеб ккола тохтурлъи. ГIадамазе лъикI­лъи гьаби гIумрудул нухлъун тIасабищарал, намусалъул къол­ден ретIун тIолабго гIумру сах­лъи кьеялъе сайгъат гьабу­рал тохтурзабазул цоявлъун ккола Дагъистаналъул мустахIикъав тохтур, жамгIияв хIаракатчи, ГIахьвахъ районалъул ТIад­магъилъ росулъа ГIабдула Набиевич ХIажиев. Гьеб цIар дагъистаниязда гIемер рагIана ва лъана ГIабдула Набиевич Дагъистаналъул сахлъи цIуниялъул министрасул заместительлъун хIалтIулел 2000-абилел соназда. ХIакимлъиялъул хъулухъалде ккезегIанги, Республикаялъул травматологиялъул цент­ралъул цо отделениялъул за­ведующийлъун ва гIадатияв тохтур-травматологлъун хIал­тIу­лелъулги ракI­бацIцIадго гIа­да­мазул хъулухъ тIубазе кидаго хIадурав инсанлъун, камилаб лъаялъул тохтурлъун лъалаан гьев унтараздаги пишацояздаги. Гьале жакъа къоялдаги ГIабдула ХIажиев хIалтIулев вуго «МАКС-М» ОООялъул эксперт-травматологлъун. Гьес халгьабула ва къимат кьола цогидал тохтурзабазе ва гьез гьабулеб хIалтIуе.

ГI. Набиевичас гIумрудул аслияб хазиналъун рикIкIуна лъикI­лъиги гIадамазде бугеб ро­кьиги. Гьаб дунялалде нилъ лъикIлъи гьабизе рачIарал рукIин бичIчIизе кколин щивав чиясдаян абула гьес. Гьединаб хасият гьесулъ куцана эбел-инсуца. ГIадамаздехун гурхIелги хIалтIудехун къиматги гьесулъ лъуна гьитIинаб къоялдасанго. «МустахIикъав тохтур» абураб цIаралда жаниб буго лъимерлъудаса нахъе гIадамаздехун эбел-инсуца рекIелъ лъураб недегьлъиги, кьураб рагIудаса кьурулареб ритIухъаб хасиятги, гIадатияв тохтур-травматологасул хIалтIудаса хIукуматалда сахлъи цIуниялъул суалал тIураялде щвезегIан нахъа тарал хъулухъалъул хIокIалги.

Анищ букIана журналистлъун вахъине

60 соналъ цебе ТIадмагъилъ гьоркьохъеб школаги лъугIиза­бун, инсул малъа-хъваялда рекъон, ГIабдула цIализе лъугьана Дагъистаналъул медицинаялъул институталде. Амма гьеб соналда гьев цIализе ворчIичIо. Росулъе тIадвуссине ккана. ЛъикI цIалулев цIалдохъан вукIа­ра­лъул, доб мехалда росдал школалъул директорлъун вукIарав ГIалиев Зубайрица ГIабдула ХIажиев тIамуна библиотекаялъул заведующийлъун, ва гьебго заманалда гьес байбихьул классазеги дарсалги кьолаан.

ГьитIинаб мехалда гьесул анищ букIана журналистлъун вахъине. ГIахьвахъ районалъул «Заман» газеталде макъалаби хъвалаан. Районалъул газеталда яги радиоялда мухбирлъун хIалтIизе ахIулев вукIана ГIабдула, журналистлъун цIализеги витIилин абун. Амма…

Эбел-инсул насихIат - гIумруялъул нух

ГIабдула вукIана 10 лъимер бугеб талихIаб хъизамалъул тIоцевесев васлъун. Гьесул эмен - КIудияб ВатIанияб рагъул ветеран Наби рагъдаса лъабабилеб группаялъул инвалидлъун тIадвуссана. Росулъе тIадвуссарабго, гьев чанго соналъ школалда авар мацIалъул мугIалимлъун хIалтIана. Хадув курсалги цIалун лъугIизарун, ГIахьвахъ районалъул росдал магIишаталъул инспекциялъул зоотехниклъун хIалтIана. Къо­гогIанасеб соналъ хIалтIана кол­хозалъул председательлъун. Ра­гъул кьогIлъиги бихьарав, гIум­руялъул бичIчIиги бугев чи вукIана Наби ХIажиев. РакI­бацIцIадаб хIалтIухъ гьев муста­хIикълъана батIи-батIиял ша­пакъатазе. Рагъдаса хадуб унтуца рахIат толарев инсуца васасда абулаан, воре ракIалде ккогейин мун жив сах гьавилин хьулалъ цIализе витIулев вугин. ГIумруялъго дуца гIадамазе кумек гьаби бугин жиндир мурадин абулаан гьес. Эбел-инсуда лъалелъул лъимадул гIамал-хасиятги гьесухъа щиб хIалтIи бажарулебалиги, Набидаги лъикI лъалеб букIана васасул ракI.

Мунагьал чураяв инсуца гьесда абулаан тохтур журналистлъун вахъине рес бугин, амма жур­налист киданиги тохтурлъун вахъунарин. ГIадамазе жиндаса цIикIкIун пайда щолеб тохтурлъи тIаса бищана васас ва хадусеб соналъ, цIидаса экзаменалги кьун, мединституталде цIализе лъугьана.

Инсуца абухъе ккезеги ккана. Тохтурасул хIалтIудаго ца­дахъ ГIабдула Набиевичас батIи-батIиял газетазде ма­къа­лаби хъва­лаан. Мухбир хIи­сабалда щва­на гьесие ХIур­­­маталъул гра­мо­табигун Бар­калаялъул кагъ­талги. Гьев кко­ла Россия­лъул Журналистазул союзалъул член. Гьаб­сагIаталда гьев кко­ла «ХIа­къикъат» газеталъул Жам­гIияб советалъул председательлъунги.

Эбел ГIайшат Ибрагьимовалъ лъималазда бихьизабулаан лъикIаб мисал. Гьей 25-ялдаса цIикIкIун соналъ хIалтIана больницаялъул богогьанлъун. Эбелалъул рахъалдаса насихIат­лъун ккараб цо лъугьа-бахъинги ракIалде щвезабула ГI. ХIажиевас: «Цо нухалда унтун больницаялда егун йигей эбелалъухъе щвезе вачIарав дие гьелъ бицана жидерго палатаялъул «гIажаибав» тохтурасул хIакъалъулъ. Гьев щибаб къоялъ вачIунила унтаразде ваккизе. Палатаялда егарай цо гIаданалъ бицанила жиндир вас вачIун вукIанин тохтурасухъе щвезе ва гьесие сайгъатги кьунин абун. Хадусеб къоялъ гьей гIаданалдехун тохтурасул бербалагьиги хабарги хисанила. Гьебго жо гьабунила цогидал унтаразги, гьездехунги тохтурасул кIалъайгицин хисанила. Гьеб мехалъ жинца дол руччабазда абунила: «Гьагъав тохтурас гIадинаб хIалтIи гьабизегIан, жиндир вас хIарччул кирпич къотIулев вукIине бокьилин». Жиндаго цогидав тохтурасул сурукъго бихьараб гIамал-хасият гьедин бичIчIизабуна эбелалъ дида. Инсулги гьединабго букIана бербалагьи. ЛъикIлъи гьабулеб бугони, ракIбацIцIадго гьабизе кколеблъи гьитIинаб къоялдасанго малъулаан».

ХIалтIуца лъадарана махщел

ЦIалулеб мехалдаго байбихьана ГIабдула ХIажиевас медицинаялда хIалтIизе. Институталъул ахирисеб кIиго курсалда цIалулебгIан заманаялъ, дежурнияв медбратлъун хIалтIана. Институт лъугIарабго, Чечено-Ингушетиялде витIун вукIана интернатураялда ругьунлъизе. Гьенивги къаси хIалтIулаан хехаб кумекалъул хъулухъалъул тохтурлъун. Хадув хIалтIана Гудермесалда травматологлъун. ЛъагIелгун бащдалъ хIалтIана МахIачхъалаялда хехаб кумекалъул хъулухъалда. Гьебги буго тохтурасда лъазе кколеб, хIалтIулъ дандчIвалеб цо бутIа. ГIицIго тохтурасул хIалтIиги гьабун чIарав чиясда хадуб нухмалъиялъул хIалтIи гьабун бажарулариларин абула ГIабдула Набиевичас.

Дагъистаналъул Сахлъи цIу­ниялъул министерствоялъ Ка­за­налде витIана гьев, травма­тологиялъул кафедраялда ор­ди­на­тураялда цIализе. Гьенив ор­ди­натураялдаги, хадув мединституталъул преподавательлъунги хIалтIана. ГIелмияб хIалтIул темаги босун, хIалтIулаго цадахъ гьеб хъвалев вукIана ХIажиев. Амма гьеб рагIалде бахъине Аллагьас хъван букIун гьечIо, гьесул гIелмияб хIалтIи нухда бачунев чи хведал. Гьенив хIалтIулаго кинабниги 40 гIелмияб хIалтIи хъвана.

Казаналдаса тIадвуссун щведал, МахIачхъалаялда травматологияб пункталъул тохтурлъун хIалтIана. Хадуб травмпункт лъабиде бикьана.

ГIабдулал махщалил ва гIаданлъиялъул хIакъалъулъ бицана гьесул пишацояв, Дагъистаналда бугеб «РацIцIалъиялъул ва эпидемиологиялъул централъул» бетIерав тохтур, Болъихъ районалъул Хелекьуриса МухIамад Таймасхановас:

«Дида ГIабдула Набиевич лъала Казаналъул медицинаялъул институталда цIалулелдаса. Гьев вукIана гьенив хIалтIулев. Дагъистаналдаса цIализе рачIан­щинал студентазул тIалаб гьабулаан гьес. КIудияв вацас кинигин тIалаб гьабулаан гьес дир. Гьениб ккана нижер гьудуллъи. Дицаги гьесул адаб киданиги рехичIо. Киназго гьесул гьабулеб адабалъе мустахIикъав магIарулав вуго гьев. Кив хIалтIулев вугониги, кидаго ракIбацIцIадав, ракIлъикIав чилъун хутIана гьев, гIамал-хасият хисичIого. ГIабдула вуго махщел камилав тохтурги. Жакъа къоялдаги гьев тIаса вищун вуго цогидал тохтурзабазул бажари-гьунаралъе къимат кьолев экспертлъун».

ХIалтIаби цIехон лъихъениги инчIо

Тохтурасул хIалтIулъ гIеме­рал лъай-хъваял ккола, гIемерал гIадамазе лъикIлъи гьабизе рес букIуна. БукIана ГI. ХIа­жие­васдехун районцоязул хасаб адаб­ги, хIажат ккараб мехалда кумекалъе ватиялда божилъиги. Гьедин ракьцоязул рахъалъ цIикIкIараб божилъигун вачIана ГIабдула ХIажиев политикаялда гъорлъеги. 1999 соналда, гьев вищана ГIахьвахъ районалъул ра­хъалдаса Халкъияб Собрания­лъул депутатлъун. Рищиязда гьесул аслияб ахIилъунги букIана: «ЛъикIлъи гьабизе гIедегIе, ракI­бацIцIадго, Аллагьасе гIоло», - ян абураб.

Депутатлъун вугеб заманалда, сахлъи цIуниялъул суалал гу­релги, районцоязе кIвар бугел гIемерал лъикIал ишазулъ бутIа лъуна ГIабдула ХIажиевас. Дол соназда нухмалъиялда ру­кIа­разги цогидал районцоязги баркалаялъул рагIабигун ра­кIалде­щвезабула ГIабдула На­бие­вичасул хIаракат.

ГIахьвахъ районалъул ЦIолода росулъа жамгIияв хIаракатчи Шагьаднаби ГIалиевас ракIалде щвезабуна: «Депутатлъиялъул за­маналдаги гьелдаса хадубги районалъул гIадамазе квербакъарав ва ракIбацIцIадго щивасул мурад тIубалев чи вуго ГIабдула ХIажиев. Нижер хъутан - Герзели росулъе проектги бахъун, газ бачине кумек гьабуна гьес. Гьединго лъим бачинеги гьес квербакъана.

ГIабдула депутатлъун ва­чIараб мех букIана чвахунцIа­дазул хIасилалда росабалъе лъарал-иххалги кIанцIун, гIадамазул ригь-миркалъе кIудияб зарал ккараб мех. ГIемерисезе компенсация щолеб букIинчIо. Гьеб щвезабизеги кумек гьабуна гьес. МЧСалдеги гьев нижеда цадахъ вилълъана гьеб иш тIубазе. Цогидал депутатаз мисал босизе мустахIикъав депутат вукIана гьев. Гьанжеги унтарав яги цогидаб мурадгун гьесухъе кумек гьарун ани, мухIканго тIубала гьес чиясул мурад. Баркала буго нижер росдал жамагIаталъул рахъалдаса ГIабдула Набиевичасе. Аллагьас къуватгун сахлъи кьеги гьесие».

Халкъияб Собраниялда гьев социалияб политикаялъул рахъалъ комитеталъул председателасул заместительлъун хIалтIана. Гьениб хIалбихьи щвана сахлъи цIуниялъул гIуцIиялда хурхарал суалазулъ, лъазе кколаан гьелда хурхарал законал. Халкъияб Собраниялда хIалтIулеб мехалда сахлъи цIуниялъул рахъалъ районазда бугеб ахIвал-хIал лъикI бичIчIана. Депутатлъиялъе бихьизабураб заман лъугIилалде, гьев тIамуна сахлъи цIуниялъул министрасул заместительлъун. Гьелде щве­зегIан гьабураб кинабго хIалтIи пайдаялъе батана цIияб хъулухъалда тараб мехалда.

ИчIго соналъ хIалтIана министрасул заместительлъун. Гьелдаса хадув, пенсиялдеги ун, ГI. Набиевич тIамуна цIирагьараб Сахлъиялъул централда бетIерав тохтурлъун. Гьенив хIалтIана 2017 соналде щвезегIан.

Гьезул мисалалдалъун куцана

ГIабдула ХIажиевас цIалулъ ва хIалтIулъ жидедаса мисал босарал гIадамал жакъаги рехсола гьурмада гьими­гун, гIум­руялъулъ жал данд­чIвая­лъухъ Аллагьасе щукру­ги гьабун.

Гьединазул цоявлъун кколаан ГIахьвахъ районалдаги хIал­тIулев вукIарав тохтур, Ле­нинил цIаралда бугеб ордена­лъул кавалер, Россиялъул ва Да­гъистаналъул мустахIикъав тохтур Ризван Каримов. Гьанже гье­сул цIаралда буго кIиабилеб роддом. БагIараб Байрахъа­лъул орденалъе (орден Красного Знамени) мустахIикълъарав, Да­гъис­таналъул халкъияв тохтур ХIапшиса МухIамад Заидов, Ленинин орденалъул кавалер, Хунзахъа машгьурав тохтур Саху Дибирчуев.

ГIабдула Набиевичас ракIалде щвезабула МухIамад Заидов вукIанин гIумруялъ бащдаб гъу­рущ цогидав чиясул чвантиниб лъечIев чи. Республикая­лъул централияб больницаялъул бетIерав тохтурасул Заместительлъи гьабуна гьес 25 соналъ. ГIахьвахъ районалдаса байбихьана гьев лъабасулго хIалтIул нух. Гьел рукIана ГIабдулал инсул лъикIал гьудулзаби. Гьедин ракIбацIцIадго хIалтIулел чагIи рукIана кидаго мисаллъун.

Бищун тIадегIанаб

шапакъат

ГIемерал соназда сахлъи цIу­ниялъулъ гьабураб хIа­ра­ка­таб хIалтIухъ, тIаде­гIанаб мах­­щелалъухъ, политикая­лъулъ гIадамазе гьабураб ракI­ба­­цIцIадаб хъулухъалъухъ, гур­хIел-рахIмуялъулаб пи­шая­лъулъ гьабураб гIахьал­лъия­лъухъ ГIабдула ХIажиев мус­тахIикълъана республикаялъул тIадегIанал шапакъатазе. Гьезда гьоркьоб бищунго тIа­дегIанаб шапакъатлъун гьес рикIкIуна «Инсан» фондалда медицинаялъул отделалъул нух­малъулевлъун хIалтIулеб ме­халда Дагъистаналъул муфтий шайих АхIмад-афанди ГIаб­дулаевас «ГурхIел-рахIму ва рес къотIарал гIадамазе квербакъи цебетIезабиялъулъ лъураб бутIаялъухъ» кьураб Баркалаялъул кагъат.

КIиго соналъ хIалтIана Макка-Мадинаялда хIажизабазе ку­мек гьабулел тохтурзабазул къо­къаялдаги.

2017 соналда, Сахлъиялъул централдаса пенсиялдеги ун, гьев кIиго соналъ хIалтIана муфтияталъул хIаракаталдалъун ра­гьараб цIияб больницаялъул (МахIачхъалаялъул лъабабилеб больница) бетIерав тохтурасул заместительлъун. Гьеб букIана цIияб больницаялда хIалтIи гIуцIулеб заман. Гьелдаса нахъе цадахъго бачунеб буго «МАКС-М» страховияб компаниялда экспертасул хIалтIиги.

ГIабдула ХIажиевасул хъиза­малда гIадатияб пишалъун кко­ла гIадамазул къваригIел тIу­бай, сахлъи цIуниялде кIвар кьей. Гьесул вас Рамазаницаги тIасабищана инсулго гIадаб нух. Гьев хIалтIулев вуго Республикаялъул хехаб кумекалъу­л больницаялда тохтурлъун ва МахIачхъалаялъул лъабабилеб больницаялда тохтур-хирург­лъун. Яс Аминатица тIаса бищана медицина. Хъизан Жамилят гIумруялъ медсестралъун хIалтIана. Киналго лъималазе тIадегIанаб лъайги щвана. Ясалъул вас ХIажимурадицаги тIаса бищана тохтурасул хIалтIи. Мединституталъул щуабилеб курсалда цIалулев вуго гьевги.

ПатIимат СултIанмухIамадова