Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Культура - Маданият » ЦеретIезе рес буго, къайи цIикIкIун гьабуни
на правах рекламы

ЦеретIезе рес буго, къайи цIикIкIун гьабуни

  • Версия для печати
Добавил(а): Musa от 30-07-2013, 11:32

ЧIун хутIараб хIалтIи гьабизе ккани, хIалтIулел чагIи къваригIуна

 

Дагъистанияз аслияб куцалда бетIербахъи гьабулаан махщалил кумекалдалъун. Щибаб тухумалъул яги росдал букIунаан жидеего хасиятаб махщел. Щибаб хъизаналъ наслабаз наслабахъе кьолаан жидерго махщел. РФялъул халкъияв художник, халкъиял художествиял промыслабазул комитеталъул председателасул заместитель ХIамзат ГъазимухIамадов ккола ансадерил устарзабазул микьабилеб наслуялъул устар. Гьесул пикруялда, жакъа халкъияб махщел цебетIунгутIиялъе гIилла рагIула гIадамазе хIалтIизе  бокьунгутIи.

 

Халкъиял махщелал церетIеялъе программа
   
   - Дагъистаналъул халкъиял махщелазул кинаб хIал бугеб жакъа?


   -  Цебе халкъиял промыслабаздасан щолеб букIана лъикIаб хайир. Нилъеца гьелде кIвар кьезе ккола, щайгурелъул, нилъеда кIочонеб буго гьелъул къимат, гьеб хIалтIизабизе кколеб къагIида. СССРалъул заманалда Дагъистан художествиял махщелазул рахъалъ цебесеб кьерда букIана. Бихха-хочиялъул заманалдаса хадуб, гIемерисел бакIазда хIалтIи чIун хутIун букIана. Цебеялде данде халкъиял художествиял промыслаби церетIезариялде кIвар кьолеб буго гьанже республикаялда.


   Араб соналда, "2011-2013 соназда халкъиял художествиял махщелал церетIезари" абураб республикаялъул программаялда рекъон, халкъиял махщелазул центр рагьана. Цогидаб бакIалда гьединаб центр гьечIо. Халкъиял промыслабазул централда рагьун руго щибаб промыслалъе, гьеб цебетIеялъе кумекалъе залал. Щибаб халкъияб махщалил вакилзабазе, устарзабазе бихьизабун буго цо-цо рукъ-мастерская. Шагьаралда ругел кубачиязул лъималги хьвадула гьенире махщалие ругьунлъизе.


   Гьеб програмаялда рекъон нижеца ремонт гьабуна кубачиязул, гьоцIдерил комбинатазда, ляхлисезул тIансабазул фабрикаялда. ЦIорорал, чамалиго соналъ къачIачIел бакIал рукIана гьел. Гьеб программаялда рекъон, балхъарисезул фабрикаги  цIидасан гьабуна. Болъихъ буртаби гьарулеб халкъияб художествияб фабрика къачIана. Гьеб программаялда рекъон, халкъиял промыслабазул, миллияб ратIлил буклетал риччана къватIире. Цере халкъиял промыслабазул выставкаби гьарулароан. Гьеб программаялъин абуни рес кьола рехун тун рукIарал халкъиял махщелал цIунизе, гьел цIигьаризе. ТIансаби рессулеб фабрика рагьизе буго тIадеялъул.


   - Халкъиял махщелазул промыслабазул фабриказул ва комбинатазул хIалтIи кинаб хIалалда бугеб?


   - Киналго комбинатал ва фабрикал чIун хутIун  рукIинчIо. МагIарул районазда ругел халкъиял промыслабазул комбинатал хIалтIулел руго. Производствоялъул бицани, къадарго хIалтIулел руго. Жакъа халкъиял промыслабазул предприятиязда рес буго гIемерал тIагIел-алатал гьаризе. Амма гIураб къадаралда гьарулел гьечIо.

Ричун унел руго, амма…

   
   - Халкъиял промыслабазул производство нахъеккеялъе гIилла щиб?


   - КIвар бугеб гIиллалъун ккола хIалтIи гьабулел гIадамал гьечIолъи. ГIолилал рачIунаро хIалтIизе, гьезие къваригIун буго бигьаяб хIалтIиги, лъикIал шартIалги, рекIине машинаги. ХIалтIул бакIални гIемерал руго. Эбел-инсуца нижеда абулаан нужеца магIишат гьабичIони, нужехъа лъимал хьихьунги бажаруларин, нужер къиматги букIунарин. Гьанже эбел-инсуца хьихьулел руго васас ригьин гьабидал гьес ячарай лъадиги. Жеги тIаде, гьезул лъималги хьихьизе кколел руго.


   - Цо-цо художествиял комбинатазул ва фабриказул директорзабаз бахчулеб буго гьенир ругел хIалтIухъабазул къадар. Мисалалъе, ансадерил художествияб фабрикаялда документазда рекъон хIалтIулев вуго 55 чи. Амма гIадамаз бицухъе, гьенив щуго-анлъго гурони хIалтIухъан рагIуларо.  Республикаялъе пайдайищ яги заралищ бугеб  гьединал бакIазул?


   - ГIадамал хIалтIизе ккола халкъиял промыслаби церетIезе бокьани. ХIалтIуде хьвадулелги гьечIони, хIалтIухъабазул къадарги бахчулеб бугони, производствоялъул рахъ нахъеккола. ГIемерисеб мехалда гьеб бараб букIуна хIалтIулаб бакIалъе нухмалъи гьабулесда. Гьес хIалтIи гьабулеб гьечIони, хIалтIухъаби данде ракIаризеги бажарулеб гьечIони, фабрика цебетIоларо. Ансадерил фабрикаги лъикI хIалтIулеб бугин абиларо. Жакъа гьелъул производствоялъулаб рынок гьечIо. ХIажат буго халкъиял махщалил тIагIелал гьарулел хъизанал цIунизе. Цебегоялдаса гIадат букIана щибаб хъизаналъул жиде-жидерго махщел букIунеб. Гьеб махщел наслабаз наслабазухъе кьолаан. ГьитIинаб къоялдаса ругьун гьарулаан лъимал. Гьел цIуничIони, анцIго соналдасан гIанса гьабизе лъалев чи вукIине гьечIо.


   - Республикаялъул экономикаялъе пайда бугищ халкъиял промыслабаздаса?


   - ЛъагIалида жаниб къватIибе биччала 700 миллион алат. 20 тонна гIарцул ва тонна меседил тIагIалабазул гьабула лъагIалида жаниб. Гьеб ккола хасал ва гIисинал предприятиязгун цадахъ гьабулеб къадар. Гьеб цIакъго дагь буго. Цебе букIараб производство мисалалъе босани, миллиард тонна букIине кколаан. ХIалтIулел гIадамал дагьал ругеб мехалда гьабун къватIибе биччалеб тIагIелги дагьлъула.   


   Халичаби рессулей гIаданалъе моцIида жаниб анцIазарго гъурущ щолеб буго. Гьеб анцIазарго гъурущги гIезе ккола чиясе. Базаралда семечка бичизе инчIого, цере рукIараб къагIидаялъ халичаби рессулеб хIалтIуда чIани, хадуб гьелъие хайир цIикIкIун щвезе буго. Гьелъул халичабазул цо квадратияб метралъул багьа 10-15 азарго гъурущ буго. Гьедин жидерго халичаби ричулел ругони, руччабазе заманалдасан цIикIкIараб пайда щола. Цо-цояз абизе бегьула нилъер къайи бичун унарин, амма гIадамаз гьеб босизе ккани нилъер къайиги гIемераб букIине ккола.


   - Нилъер гьаниб гьабураб къайи къватIибе баччулищ?


   - СССРалъул заманалда Дагъистаналъул художествиял промыслабазул къайи бичулаан къватIисел пачалихъазда, къиматги букIана гьелъул. Гьанжейин абуни жанисеб рынок гурони гьечIо.
   
РакIунтун гьабулеб бугони…
   
   - Балъхъадерил комбинаталъул директорас бицана выставкабазда лъун яги заказалда рекъон гьабун гурони, жидер къайи босуларин. Комитеталъ гьезие гьабулеб кумекго букIунарищ?


    - Бичун унеб хIалалда лъикI гьабураб къайи кидаго бичун уна. ЛъикIаб даражаялда ва гIемер гьабизе ккола тIагIел. Нилъер тукабазда гуржияз ричулел руго бухаритIагърал. Нилъеразулин абуни гьечIо гьединаб продукция бичулеб бакI. Цого къайи гьабичIого, батIи-батIиялъул хIалбихьизеги бегьула. Халкъиял промыслабазул централда нижеца выставкаби тIоритIула,  нилъер махщелчагIазда жакъа гIадамазе кинаб тIагIел къваригIун бугебали бичIчIизабизелъун. Халкъалъе къваригIараб тIагIел щай гьабулареб, гьабизе ресги букIаго. ГьабсагIаталда квас ва квасул къайи хIажатаб буго. Мисалалъе, какикь тIамулеб тIанса. Нилъеца щай бегьулареб квасул какикь тIамулеб жо гьабизе.


   Пачалихъалъул кумек буго гьединал предприятиязе. Араб соналда тIансабазул фабрикаялъе нижеца кьун букIана квасул тонна. Амма гьелъул пайда ккечIо. Бищунго квешаб жо буго нахъбуссунареб гIарац. ГIарац нахъбуссине ккола. КъваригIараб тIагIел босеян гIарац кьуни, гьебги хвезабун руцIцIун чIола.


   Гьадинал, жакъа гIадинал ресал, шартIал рукIинчIо цере. Амма пайда босулеб гьечIо. Ресалда рекъон гIадамал хIалтIулел гьечIо. Миллияб ретIел букъизе чи щолев гьечIо. Миллияб ретIел гуребги, гIадатияб ретIел букъулелцин гьечIо.  


   - Халкъиял махщелазе гIолилал ругьун гьариялъе комитеталъ кинаб хIалтIи гьабулеб?


   - Предприятиязда жанирго ругьун гьарула махщелчагIи. Бокьарав чиясе рес буго гьенивеги хьвадун пайда босизе, бокьараб махщалие ругьунлъизе. Гьединаб рес буго ГьоцIалъги, Кубачиялдаги, цогидал бакIаздаги.

Автор: ПатIимат СУЛТIАНМУХIАМАДОВА

Газета №: 30, от 28 июль 2013г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!