Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Общество - ЖамгIият » «Дихъ балагьун вуго
на правах рекламы

«Дихъ балагьун вуго

  • Версия для печати
Добавил(а): Musa от 9-04-2013, 18:21

Ахир-къадги Дагъистаналда гIадатияб халкъалде кIвар кьолеб  заман бачIанин абизе бегьула. Амма гьеб байбихьараб хIалтIи нухдаго хутIизе гурин хIинкъун буго жамагIат. Нилъер гIумруялда социалиябгун экономикияб рахъ борхизабиялъе ругел ресал рихьизаризе, гьениб гIахьаллъи гьабизе гъира ккараб хIисаб бихьула дандчIварав щивав чиясулъ. Цебе гIадин гуреб, гьанже газеталъул хIалтIухъабаздехун цIикIкIун  загьир гьарулел руго гIадамаз жидерго пикраби. Бокьараб росдал годекIанире щвани  гIола, гьебсагIат байбихьула республикаялдаги жидерго бакIалдаги гьарулел ругел хIалтIабазул бицине. Гьединаб хIал букIин бихьизабизе кьучI лъураблъун лъугьанилан абизе бегьула "Хьаргаби район" муниципиалияб районалъул бетIер Малачилов Рамазанилгун гьабураб гара-чIвари.                

  - Рамазан, республикаялда ккарал хиса-басиязул хIасилаз хисизабиладай магIарухъ ахIвал-хIал?


   - Жакъа республикаялда буго гIадатияб халкъалъе лъикIлъи гьабиялде буссараб политика. Хасго магIарухълъиялда гьабулеб магIишат бигьа гьабиялде кIвар кьолеб буго. Гьедин хIалтIи гьабизе тIалаб гьабулеб буго районазул муниципиалиял гIуцIабазул нухмалъулездаса. Республикаялъул цIияб нухмалъиялда лъала магIарухъ гучал завод-фабрикал ран бажарулареблъи. МугIрузул районал церетIезариялъул хасаб программа буго. БакIазда ругел районазул нухмалъулезда тIадаб буго халкъалъе шартIал чIезаризе. Гьебго жо абизе бегьула росабазул бутIрузул цIаралдаги. Гьезухъе кьун буго бюджеталъул жавабчилъи. 


   Районалъул бетIерасухъ хутIараб жо буго гIаммаб нухмалъи гьаби, росабалъ гьабулеб хIалтIуда хадуб хъаравуллъи чIезаби. ГьабсагIат дандчIвалел суалал тIуразаризелъун бюджеталъул бадире балагьун чIани, захIматго букIине буго. Нижер районалда кIвар кьолеб буго рес бугел гIадамазулгун бухьен гьабиялде. Гьезул кумекалдалъун бакIазда хIалтIи гьабизе хIалбихьулеб буго. Росдал магIишаталде кьезе ккола аслияб кIвар. Нижер районалъулги руго хIалтIизаричIого тарал ракьал. Жакъа институтги лъугIун, жив юристлъунги экономистлъунги гурони хIалтIиларин чIезе бегьуларо гIолилав. ГьабсагIат районалда вуго юристлъун цIаларав анцIила щуго гIолохъанчи. Гьезда бичIчIизе ккола заманаялъгIаги жидеца махщел хисизе кколеблъи. Ругел ресаздаса пайда босун хIалтIизе ккола.


   - Районалъул бюджет къабул гьабулеб райсобраниялъул сессиялда цо-цо депутатаз разилъи гьечIолъи загьир гьабуна гьадингоги мискинаб райбюджеталъул хIисабалдасан райцентралда ясли-ахги Дарада-Мурада спортзалги базе бихьизабун батиялдаса. Федералияб программаялде гьоркьобе ккезабизе рес букIинчIищ гьеб кIиябго суал тIубазаби?

 
   - ЦохIо росу хутIун букIана районалда спортзал гьечIеб. ХутIараб дарада-мурадисезул жамагIаталъул гIарзги хIисабалде босун, хIукуматалъул программаялъухъ балагьун тани, гьеб иш халатбахъинехъин букIана. Гьединлъидал, тавакал тIамуна Дарада-Мурада спортзал баялъе. 


   Яслиялда сверухъ гIемерал харбал руго. БакIалъулаб телевидениегун ун вукIана балеб бакIалъухъ балагьизе. Квеш ккана гъоб масъала борхараб райсобраниялъул сессиялда дунго вукIинчIолъи. Федералияб программаялде босун букIана Хьаргаби цIияб ясли базе. Гьеб суалгун дун лъабцIул щун вукIана республикаялъул Экономикаялъул министерствоялде ва кIицIул дандчIвана цеве вукIарав президент МухIамадсалам МухIамадовгун. Дица гьесда гьарун букIана райцентралда ясли базе кумек гьабейин, исана тIокIаб хIажатаб жо гьечIин. ТIоцебесеб нухалъги, кIиабизе щвараб мехалъги М. МухIамадовас абуна ясли букIине бугилан. Ахирисеб къоялъ щиб ккарабали лъаларо, гIарац гIолеб гьечIиланги абун, ясли программаялде гьоркьобе босун батичIо. Щай гьедин ккарабилан гьикъидал, гъоркь вукIарав президентас абуна нужерго бюджеталдаса байбихьейила хIалтIи гьабизе, республикаялъул хIисабалдаса гIарац кьелин.


   Гьениб бугеб кIиябго ясли-ах рагьаралдаса бан батила 50 сон. Бачун бульдозергун ритIизарун гурони, гьел рукIалиде ккезарун бажарулеб хIалалда гьечIо. Цоги росабалъ гьединаб хIалкъараб хIал гьечIо. Нилъер лъимал кин кваналел ругел, кин гьезие тарбия кьолеб бугеб - гьелъухъ балагьизе ккола. Цо капек кьечIого, бицараб рагIиялда божун цIияб ясли базе бугеб бакIалда гьабун бугеб хIалтIи бихьидал, гIажаиблъун хутIун рукIана киналго. Азаргоялдаса цIикIкIараб КамАЗ ракьул нахъе баччана. Бетон тIезе байбихьун буго. Гьеб рагIалде бахъани, Дагъистаналда букIине гьечIо гьединаб гьайбатаб ясли-ах.


   - Араб гIасруялъул 70-абилел соназдаго рарал школазулги бицинин. Гьел басралъун руго, хасго басралъун руго хинлъи чIезабулел алатал. Хьаргаби росулъ балеб бугеб Культураялъул кIалгIа банго бахъунеб гьечIо… Гьеб киналъего щиб баян  дуца кьелеб?


   - Районалда хъоршоца бараб лъабго школалъ балеб буго 43 сон. ТIад бугеб шифералда хер бижулеб буго. ТIеренлъун, гьелде тIаде чи вахине бегьулеб хIал гьечIо. Турун буго кинабго. Сахал гордал-нуцIби гьечIо. Гьеб рахъалъ бищун квеш буго Къудукь. Щапун бачIунеб  къед хIалица чIезабун буго. 50 сон бараб ясли буго КIикIуниб. ГIадада ккезехъин буго гьел къачIазейинги абун харж гьабураб гIарац. Гьединлъидал, гьел цIидасан разе хIисабалде росун руго федералияб программаялда рекъон.


   Исана август моцIалде лъугIизабизе ккола цIияб Культураялъул кIалгIа. ХутIун руго жанисел хIалтIаби ва гьелда сверухъ бакIал къачIазе. Жакъа  кIиго-лъабго бакIалда хутIун, росабалъ ругел клубалги,  школалго гIадин, къачIазе кIолареб бакIалде ккун руго. Гьанибги Культураялъул рукъ бугин абун цIаралъе гурони, бюджеталъул гIарцуда рекъон гьел цIидасан ран бажаруларо.


   - Таманал сонал руго Хьаргаби, МагIлиб росабазул ахал лъалъазе букIараб лъим кьабулел станцияби чIезе таралдаса. ГодекIанир ратарал чIахIиял чагIаз ракIунтун бицана пихъ къабул гьабизелъун Хьаргаби бан букIараб заводалъул. Бачунго щолареб тIабигIияб газалъул. Районалъул бетIерлъун вищулаго, райцентралъул мажгиталде щвезегIан нухда хъил тIезе дуцаго кьун букIараб рагIиялъул…


   - Цебе букIараб гIадаб хIаракатчилъи гьечIо 1937 соналдаго Хьаргаби бараб пихъил заводалъул. ТIубанго чIун хутIунги гьечIо. Аслияб жо - цIунун буго завод. КъваригIун буго гьениб тIагIел-алат хисизе. Жакъасеб къагIидаялъ гьениб хIалтIи гIуцIизе кколеблъи нижедаги лъала. Гьелда тIад хIалтIулел руго.


   Колхозал-совхозал риххаралдаса насосазул станциябиги рехун тун руго. Гьел руго республикаялъул Мелиорациялъул министерствоялъул балансалда. Амма хIукуматалъ насосаз бухIулеб токалъухъ кьезе гIурабцин гIарац биччалеб гьечIо. КIудиял насосазул станцияби хIалтIизаризе районалъул къуват гьечIо. Кида-къадгIаги гьеб суалалде руссинчIого рес гьечIо. ГьабсагIат ахихъабаз аслияб къагIидаялъ пайда босулеб буго жидерго бугеб ресалдаса. Дида лъалеб кIикъоялда анцIгогIанасеб лъим кьабулеб насос хIалтIулеб буго.


   Газ бачун лъугIизабизе ккола райцентралда жаниб. Цинги гьеб ине ккола КIикIуниб, Курми, МагIлиб… росабалъе. Гьелда сверухъ гIемераб хIалтIи гьабуна ва гьабулеб буго. Амма гьебго заманалда, газ райцентралде ва районалъул росабалъе бачине байбихьаралдаса нахъе дандчIвалел цо-цо ричIчIуларел суалалгун квалквалал камулел гьечIо. Цин хисизе ккана Лавашиса Хьаргабире лъун рукIарал газалъул рогIрал.  Гьениб харж гьабизе бихьизабураб гIарац хIакъикъаталъухъ балагьун бикьун батичIо росабазда гьоркьоб. Дица гьелъул хIакъалъулъ хъван букIана республикаялъул хIукуматалъул бетIерасухъе. МухIканаб жаваб щвечIо. ЦIидасан борхизе ккезехъин буго гьебго суал.


   Жакъа Хьаргаби росулъ газ биччаялъул иш бараб буго жамагIаталдаги. Техпаспортал гьаруралъухъ щивав чияс кьезе кколеб буго щуазаралда хадуб гъурущ. Цин цебе гьеб гIарац кьеян организацияги, газ цебе биччай, цинги документал гьарилин гIадамалги руго. Кин букIаниги, гьениб маслихIаталъул нух батизе хIаракат бахъулеб буго.


   ИсанагIаги гьеб газалъул хIалтIи рагIалде бахъинабизе хьул буго. ГIарцул суал рукIалиде ккарабго, гьеб иш  бигьалъизе буго КIикIуниб, ГIаймакиб росабалъги. Дарада-Мурада росдал гъутаналдеги газ бачине ккола. Гьеб рахъалъ гьабулеб букIараб, амма гъоркьисаго рехун тараб хIалтIи цIигьабизе ккола МагIлиб росулъги.


   Дир хIисабалда, районалъул нухмалъиялде вачIунаго избирателазе бицараб хабаралъул рагIалде бахъинчIого хутIизе жо гьечIо. Масала, дида Хьаргаби гурони батичIо КIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчагIазе памятник жаниб гьечIеб райцентр. Гьединлъидал, ракIалда буго, кьун букIараб рагIиялда рекъон, гьаб соналъул ИчIабилеб маялде гьеб бан лъугIизабизе. КъачIазе руго нухалги, тIезе буго хъилги. ГьабсагIат гьединал хIалтIаби унел руго бищунго нухлулазда рекIелъ къан букIараб Хьаргаби - Курми - Гъуниб нухда.


   - Рамазан, нилъер хабаралъул хIасил гьабулаго, кинал пикрабаз дуе рахIат толареб, мунго хутIараб мехалъ дуца дуего суал кьолищ гьаб районги жамагIаталъул жавабчилъиги кин баччилеб абун?


   - Дунго хутIидал цо минуталъги дир ботIролъа унаро дун нухмалъулевги вуго, гьаб жавабчилъиги  буго,  дихъ балагьун къоазаргоялдаса цIикIкIун чиги вуго, гьаб жамагIаталъул жавабги кьезе кколин абураб пикру. РакI-ракIалъ абулеб буго: киндай гьаб росдае, гьаб жамагIаталъе, гьав чиясе кумек гьабилеб абун тун батIияб пикру-хиял дир гьечIо.

Автор: МухIамад КЪЕБЕДОВАС

Газета №: 13, от 5 апрель 2013г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!