Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Культура - Маданият » Искусствоялъул гIадамал
на правах рекламы

Искусствоялъул гIадамал

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 2-06-2017, 10:08
Чагъана. Гьеб гьабулаан гьадил. КIиябго рахъалдасан рекъолаан бачил тIом. ЧIчIваби гьарулаан чол рачIчIалъул. Гьедин бицана Мутайица магIарул миллияб музыкалияб алаталъул хIакъалъулъ.
ТIоцересел галаби

Мутайил эмен ХIадулайица чагъанаялда рачунел магIарул бакъназ пана гьарулаан цохIо росдал гIадамал гурелги, гьезухъ гIенеккизе рачIунел рукIарал мадугьалихъ ругел росабазул гIадамалги.  Гьесул кIудияв вас  МухIамадилги букIун буго чагъанаялда бакънал рачине махщел. КватIичIого инсул бакI ккун буго васас - гьанже гьес чагъанаялда рачунел бакъназухъ гIенеккизе данделъулел рукIана.  Инсуе цIакъ бокьулеб кIиго магIарул бакъан кидаго бачунаан МухIамадица. ХIадулайил аманатги букIана, жив хун хадубги, зама-заманалдасан, жив ракIалде щванщинахъе гьел бакънал рачейилан. Мутайиеги бокьана инсул аманат тIубазабизе, ва заманалдасан гьесул сариназул бакъназ асир гьаруна хахитIисел. Инсуе рокьулел рукIарал бакъналгун ва чагъанагун Мутай вачIана МахIачхъалаялъул музыкалияб училищеялде цIализе.

ЦIиял лъалкIал

Училищеялда Мутайица бакънал рачана батIи-батIиял музыкалиял алатазда. Амма кидаго урхъун вукIунаан жидер берцинлъи чагъанаялда гурони бицине кIоларел инсуе рокьулел рукIарал магIарул бакъназухъ. Гьес вацасул кумекалдалъун ургъана цIияб, накIкIигъотIол гьабураб чагъана. Гьелъул цебесеб бащдаб рахъ гьабуна ччугIил тIомалъул. Гьединаб чагъана цохIо Мутайил гурони гьечIо. ЦIидасанги рачана Мутайил чагъанаялъ гIадамазул ракIазулъ даим хутIулел бакънал.

Бакънал

Гьел рагIана дунялалъул гIемерал улкабазда: Голландиялда, Германиялда, Франциялда, Португалиялда, Бельгиялда, Италиялда. Музыкалияб училищеялъул лъабабилеб курсалда цIалулаго, Мутай хIалтIизе лъугьана телевидениялъул ва радиоялъул миллиял музыкалиял алатазул ансамблялде. Гьесда цадахъ хIалтIулев вукIана  хъумузалда бакънал рачунев артист Рамазан МухIамадовги. Училище лъугIун хадув, хIалтIана Буйнакскалъул педучилищеялда. Гьес малъулаан мандолинаялда бакънал рачине. Мутайие бокьана армиялде  ине. 1962-1965 соназ гьес хъулухъ гьабуна Германиялда. Мутайил махщел загьирлъидал, гьев восана Советияб Армиялъул кьурдул ва кочIол ансамблялде. Гьес бакънал рачунаан домраялда. 1968 соналда Мутай ХIадулаев хIалтIизе лъугьана "Лезгинка" кьурдул ансамблялде. Ва гьев цIидасанги дандчIвана жиндирго чагъанагун. Гьелдаса нахъе рагIулел руго магIарулазда Мутайил чагъанаялъул бакънал.

Шапакъатал

Доб заманалда  захIмат букIана хIукуматалъул шапакъатал щвезе.  Гьединлъидал жиндиего щварал тIадегIанал цIаразе мустахIикъав вуго артист. 1971 соналда гьесие кьуна "Дагъистаналъул мустахIикъав артист" абураб цIар. Гьеб жиндир кIиабилеб бергьенлъи кколин бицана гьес. ТIоцебесеб, аслияб бергьенлъилъун гьес рикIкIунеб буго жиндирго чагъанаялъе дунялалъул улкабазда чIвараб хъат. 1992 соналда Мутай ХIадулаев мустахIикълъана "Дагъистаналъул халкъияв артист" абураб цIаралъе. 2001 соналда Халкъияв артистасул захIматалъулаб биографиялда кунчIана цоги цIва - гьев вахъана Россиялъул мустахIикъав артистлъун. ГIемерал соназ хIалтIана Мутай Дагъистаналъул филармониялдаги. 

РакIалдещвеяздаса

"ГьабсагIатги ракIалда буго, Дагъистаналъул филармониялда хIалтIулаго, кьураб концерт. Концерт лъугIидал, чIвараб хъатил гьаракь жеги рагIулеб бугин ккола. Цо заманалдасан сценаялде рачIана гьеб сордоялъ концерталда рукIарал ГIабдурахIман Данияловги Шагьрудин Шамхаловги. Нижеда лъалароан гьел концерталда рукIинги. Цогиги ракIалда буго, Германиялда хъулухъ гьабулаго, Москваялде ахIун букIана советияб армиялъул кьурдул ва кочIол ансамбль. КIодо гьабулеб букIана КIудияб Бергьенлъиялъ 20 сон тIубай. Нижеца концерт кьолеб букIана Кремлялъул Съездазул кIалгIаялда. Жакъаги цебеса унаро, маршал Жуков жаниве вачIиндал, гIадамаз, рахъун чIун, гьесул гьабураб адабги кьабгIараб хъатги.  Гьединаб адабалъе мустахIикъал рукIана цере кIудияб улкаялъул кIудиял гIадамал. ГIемерал рукIана кепал лъугьа- бахъиналги. Цо нухалда ниж ана Балхаралде концерт кьезе. Концерт кьезе бакIго щвезехъин букIинчIо. Цинги балхаралъулаз цо басриябго, тIадги бачIеб мина бихьизабуна, гьениб кьезе бегьулин концертиланги абун. ГIухьбузул кьурди гьабулел рукIарал кьурдухъаби, тIохги тIун, гъоркье рортун ана. Цадахъго нижги, музыканталги рортана. Гьенибги гьоркьоса къотIизе течIо кьурдухъабаз кьурди. РакIалдещвеял, ракIалдещвеял… Ругелщиналха гьел. Гьез цо-цо нахъбуссинеги гьабула тIерхьун унеб бугеб гIумруялъул бакъ…
Унго, къотIиладай чагъанаялъул гьаракь? 
ГIумру цо бакIалда чIунги  букIунарелъул, гIадамалги ракьалда даим хутIуларелъул, Мутайил ругодай ирсилал? Чагъанаялда бакънал рачине лъалел чагIи. Бокьун буго Мутайие гьеб махщел хадусеб гIелалъухъе кьезе. Амма гьабсагIаталда гьесул чагъанаялъ бачунеб буго пашманаб цо бакъанги, унго, къотIиладай жиндир гьаракьин абураб. Щун вуго Мутай гьеб суалгун культураялъул училищеялъул цее йикIарай директоралъухъе. Инкар гьабун буго, жиндир гьелъие сагIтал гьечIиланги абун. Ваккун вуго гIагараблъун хутIараб МахIачхъалаялъул музыкалияб училищеялдеги. Цо хIакимас абун рагIула чагъана Дагъистаналъул миллияб алатлъун кколарин. Гитараги, баянги, аккордеонги, мандолинаги, рояльги, пианиноги - гьел киналго, цохIо чагъана хутIизегIан, Дагъистаналъул кколел ратилаха. Къокъ гьабун абуни, Мутайил чагъанаялъе нухал къан ратана.  Амма Мутай ХIадулаевичасе бокьун буго искусствабазул школазда 14 соналдаса тIадехун ругел лъималазда чагъана хъвазе малъизе. Гьеб мурадалъегIаги нухбитIани, нилъеда жеги рагIила чагъанадул бакънал.

ХадурагIи

РакIрагьарал, гьобол-гьудул хириял, тIаде рачIаразул адаб бугел гIадамал ратана дида Мутайги гьесул лъадиги. Гьурмадаса гьимиялъул кунчIи лъугIичIей гьелъ кIалдиб гьоцIоккун бицунеб букIана гIумруялъул гьудуласулги чагъанаялъул бакъназулги. Дица Мутайида абуна, дандчIвай берцинлъизе, чагъанаялъухъ гIенеккизе бокьилаанин. Ва чагъанаялъ дие бицана Мутай ХIадулаевасул къисматалъул талихIаб къиса…
Шамай Хъазанбиева

Автор: Шамай Хъазанбиева

Газета №: 2. 12. 2016, от Число месяца выхода номера газеты. Например 12 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!