Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Горянка - МагIарулай » Сабигат МухIамадовалъе - 55 сон
на правах рекламы

Сабигат МухIамадовалъе - 55 сон

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 12-05-2017, 10:44

ШагIиралъул гIишкъул иццухъ хIохьбалей йиго
ГIемерал гIадамал руго хьвадилел,
Дунгун цо нухккунги нухал къотIунги;
Цояз, йокьичIого, йиго еццулей,
Цоял, дунги йокьун, руго кIалъалел.
БичIчIизе захIматаб гьаб дунялалда
Дун йохунги гьечIо, къваридги гьечIо;
Амма бакараб цIа цIунулеб буго,
Ва талихIалде нух цIехолей йиго.

Сабигат МухIамадова. МагIарул шагIир. ШигIрабазул улкаялда жиндирго бакI батарай. Жиндиргоги гьеб улка бугей. Гьенибе талихIалъул нух жиндагоги цIалдолездаги батарай.
"Кьурда тIегь" абураб тIехь рагьидал, берда цере кIанцIун рачIана Сабигатил гьал рагIаби:
КIиго накъиш цебе ккун, херлъарав устар вуго,
ГъалатIазул цо накъиш, цебего гьас бахъараб,
Гьебги, махщел бачIиндал, 
                               бахъаралде дандеккун,
ГъалатIазул замана нахъ свереян гьарулев.

Гьал рагIабаз аралъул пикраби гьаризе тIамулей йиго дун. Берал къанщаралго, цере тIамула гIумруялъул сухъмахъал ва шагьра. Ругелщинал накъишал. Гьезул цо-цоял дицаги хисилаан, заман нахъе бачине кIолебани. Жакъа дун гIадин, щивав цIалдолев тIамулев вуго шагIиралъ гIумруялъул къоязда тIад ургъизе: 
Арал гьал саназда тIад пардав бигъун,
ЦIияй гIадан дунин цIарищ хисилеб.
Рортун унел руго зодиса цIваби,
Дун хиси лъаларей ракьалъул гIадан.

Дир ракIчIола, цIидасан ракьалде йиччаниги, Сабигатица хисизе букIинчIо ТIадегIанас ракьалде йитIулелъул, цадахъго ракьалде рещтIараб цIваялъул хIикматаб тIадкъай - гIадамазде бугеб рокьулги гIишкъулги ах чIей. Дида ракIалде ккола гьеб тIадкъай шагIиралъ тIубанилан - бортизе гьечIо  шигIрабазул тIогьиб бугеб гвангъараб цIва. Сабигат дида лъалаан гьелъул рагIабазда магIарул кочIохъабаз ахIулел кучIдуздасан. ТIоцебе Машидат ГIумарасхIабовалъ инсул хIакъалъулъ ахIулеб кечI рагIидал, дир рекIел букIараб хIалалъул бицине рагIабицин ратулел гьечIо. Дирго инсул сипат  бачIун чIана цебе:

Дир чIухIарав эмен, чIухIун хьвадана
Мун гьаб дунялалда ватиялдаса.
Мун къадру борхатав хирияв дада,
РитIухъаб гурони, рагIи духъ гьечIо.
Баркала, хирияв, дур рокьиялъухъ,
РагIабаз бицинчIеб дур тIалабалъухъ,
Дур калам къотIараб къо бихьугеги,
Лъималазул рахъ, ккун кIалъалев эмен.
Инсул калам къотIарай дихъе магIулъун рачIунел рукIана гьел рагIаби. Зодисан, саламги кьолаго, хIеренго гIодореги рачIун, недегьго ракь беэдулел гIазул хIулабазда релълъуна Сабигатил рокьул шигIраби. Цин гьулчун рачIуна гIишкъул карачелал, гьез йосун, гIурул рагIалда лъола, цинги гьури-цIад секьуна, дир пикраби-анищазда гIишкъул расеналги угьулаго, цIидасанги гьоболлъухъ щола рокьул къатIраби. РакIалдещвеязул цIадал тIираби магIуялде сверула, ва церерачIуна къисматалъул кIичI-кIичIарал свераби. Гьезул щибалъухъ хутIана тIурачIел анищалги анищалъ хутIараб дир талихIалъул маргьаги:
Даимаб гьаб рокьул кьодасан уней,
ТIолго гьаб гIумруялъ духъе ячIуней,
РекIеда бикIараб бакълъун дур цIаргун,
ЦIер чвараб нухда дун лъалхъун хутIана.
Къисматалъ рикьарал нухал гурони,
ХутIичIо щибниги гьаб рокьиялъул.
Рокьуца рижарал хьулал гурони,
Нахъе жо батичIо тараб гIишкъудал.
Даимго чиярав кин гIагарлъилев,
Гьаб чIалгIеналдаса кие йорчIилей.
БухIулеб гьороца босун унеб ракI
Нахъеги дихъего буссунеб буго.

ЦIаланагIан цIализе рокьулел Сабигатил рокьул жугьабазде ургъел бикьизе гIемер щола дун гьелъул шигIрабазул улкаялде. Гьений ятарай дидаго аскIоеги ун, шагIиралде ургъел бикьула. Щибаб хIарпалдасан дие пашманго гьимула талихIги, гIумруги, къисматги, гьале жибилан аскIоб доб маргьаги чIола. Ва цIидасанги магIуялъ кар лъухьула:
РикIкIада вугев мун щола ракIалде,
Цо пашманаб бакъан нагагь рагIани.
Гьале дир къисматин ккола ракIалде,
Рикьарал нухазда цохIо берчIвани.

Гьале шагIиралъул шигIрабалъ гIагараб росдал сипат:
Дие бищун жакъа камулеб буго
Инсул росдал рагIал, гIодой рещтIине,
Лабаллъуда хурзал, борхалъуда рохь,
Биялъ цIалей йиго росдал сверуде.

КечI цIалулелъул, гIанабаздасан гирун рачIунел магIил гаралъан гьимула дие гIагараб росдал сипат. Гьеб бачIуна дихъе лъимерлъиги къвалакь ккун, гIолохъанлъиялъул куркьбаздаги рекIун, эбел- инсул лъалкIалги росун, вацазул гIанчIлъиги босун. Цинги урхъулей куцха росдахъ, гьелъул щибаб ганчIихъ, ганчIалгIан рацIцIадал ва къвакIарал росуцоязухъ:
Каспий рагIалалъул гIатIидаб авлахъ,
ГIатIилъи кIваричIо, кье дие сухъмахъ.
ГIицIго духъе буго цIан унеб дир ракI,
Инсул росу, гьечIищ дир цIаруе бакI?

Циндаго рохел хисула пашманлъиялъ. Цебе бачIуна, жибги тун, дун шагьаралде унелъул, хадуб инагьдулеб букIараб инсул мина:
Свакарав хIалтIухъанас
МугъчIвазе бакI цIехола.
Инсул рукъ цебечIани,
Чучлъула рекIел унти.
КигIан гIемер гIумруялъ,
Нухал дие кьуниги,
Амма инсул рокъое 
Унеб нух хисиларо…
Буго магIарухъги дие бищунго хирияб мина. Пашманлъиги хадуб битIун,цIидасанги гьение гьоболлъухъ ячана дун шагIиралъул кечIалъ. Гьениб цIидасанги гьимана дие талихIги, чIухIиги, рохелги. Гьединал лахIзатаз ккола гьеб хинлъи лъицаниги сунцаниги бахъиларин дихъайилан. ЦIидасанги каранда ракI  чIухIадго кIетIола:
Кини кIибикIулеб рукъалъул хинлъи,
Гьелдаса хирияб гьечIо щибниги.
Гьеб рукъ бахъун араб щоге дихъе къо…

Ва нахъеги рагIулел руго Сабигатил рекIел чIвабзаз рачунел талихIалъул бакънал:
Алжаналъул канлъи рещтIараб росу,
Дур хасаб хинлъиялъ бала дида къвал.
Ургьиб ракI хIалхьулеб дир инсул авал,
БатIияб гьаваялъ гьаюла гьогьом. 

Жакъасеб гIумруялъул матIулъун рикIкIине бегьула Сабигатил харбалги. Гьел руго яхI-намус, чилъи, гIаданлъи, ритIухълъи цIунизе ккеялъул мисалал. Гьез тIамула гIумруялда тIад ургъизе. ТIад-тIадюссун цIалулел руго дица гьелъул "Рокьи" ва "Цо гъалалъул балъголъи" абурал тIахьал. ШагIиралъ лъималазе хъварал асаразулги букIуна цо хасаб берцинлъиялъул недегьаб мацI. Гьединал гьечIони, гьел лъималазги къабул гьаруларо. Сабигатил маргьабиги кучIдулги цIалдохъабазеги цIалула дица. Гьез жидерго букIинеселда тIад ургъизе тIамула лъимал. 
Дица бегулеб буго "ШагIиралъул балъголъи" абураб ункъжугьабазул тIехь:
Гьавураб къоялъ мун щай къварилъулев,
Цоги лъагIел анин, херлъулев вугин.
ТIубараб лъагIелалъ зодил багIарбакъ
Дуе гвангъанилан щай вохуларев.

ШагIиралъул гьаракьгун журарал дир магIил гаразги ахIулеб буго:
Дуда гIайибго гьечIо, гIайибай цо дун йиго,
Мун цIехолел беразда цогидав вихьуларо.
Гьаб кIудияб ралъдалцин карачелал сасидал,
Ссудун тараб рекIеца дур цIар ахIулеб буго.

Гьаб гьитIинабго макъалаялда бакI гIеларо Сабигатил киналго кучIдузул хIакъалъулъ бицине. Дица гьаниб бицана шагIиралъул гIишкъул лирикаялъ диего гьабураб асаралъул хIакъалъулъ.
ЧIухIун ралагьулел гьал дир беразул
Балъгояб магIуцин гурищ гьал кучIдул.
ХIаллъазе толареб дир рохелалъул
Бахчараб гьимицин гурищ гьал кучIдул.
Шамай ХЪАЗАНБИЕВА

Автор: Шамай Хъазанбиева

Газета №: 18, от 12. 05. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!