Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Горянка - МагIарулай » Исана шагIир гьаюралдаса тIубала 90 сон
на правах рекламы

Исана шагIир гьаюралдаса тIубала 90 сон

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 13-03-2017, 12:04


Районалда гьаб лъагIел лъазабун буго Машидат Гъайирбеговалъул сонлъун. Гьелъул хIурматалда ГIахьвахъ районалъул школазда, библиотекабазда тIоритIулел руго гьелъул творчествоялда хурхарал вечерал, риччалел руго гьелъул хIакъалъулъ хъварал газетал, суратазул стендал. 

АнцIго классги лъугIизабун, Машидат МахIачхъалаялъул С. Сталь-скиясул цIаралда бугеб педагогикияб институталде цIализе лъугьана. Гьениб байбихьана кучIдул хъвазе. Гьелъул гьунар цIубана Москваялда, Максим Горькиясул цIаралда бугеб Литературияб институталда цIалулел соназда. 
- Болъихъа АхIмадудин МухIамаев вукIана дир эмен ГIалибег-хIажи Гъайирбеговасул ва нижер вацгIалзаби Зубайир ва Бадрудин Халидовазул божарав гьудуллъунги гьоболлъунги, - ян ракIалде щвезабулаан Машидатица. - ТIадегIанаб лъай босизе цIализе иналъул дирго балъгояб анищги дица тIоцебе гьесие рагьана. ГIахьвахъ районалъул КIаратIа росулъа тIоцебе тIадегIанаб лъай босарал руччабазул цояйлъун ккола дун. Шагьаралде, хасго Москваялъул Литературияб институталде цIализе дун йиччазе дир эбел мукIур гьаюрав чиги ккола АхIмадудин. ЦохIо дир гуребги, чанги дун гIадинай магIа-рулалъул къисмат гвангъараб нухде бачине квербакъана гьес. 
1950 соналъ гIурус ва магIарул мацIазда къватIире риччана Машидатил тIоцересел кучIдузул тIахьал. 1954 соналдайин абуни, Москваялда "Халкъазул гьудуллъи" журналалда бахъун букIана гьелъул "РикIкIадаса яц" абураб поэма. Жиндирго эркенлъиялъе ва талихIаб букIинеселъе гIоло къеркьеялъул нухде лъугьарай Турциялъул чIужугIаданалъул бакIаб къисмат къалмикье боси, гьелъул сипат-сурат гьаби букIана поэтессаялъул творчествоялъул кутакалда кIвар бугеб лъугьа-бахъинлъун. 1955 соналда "Советияв хъвадарухъан" издатель-ствоялда къватIибе биччана гьелъул "МагIарул рагIи" абураб тIехь. 
Поэтесса ва драматург М. Гъайирбеговалъ асарал хъвана литератураялъул батIи-батIиял жанразда. Централияб печаталда рахъана мугIрузул руччабазул талихIалъул хIакъалъулъ кучIдул ахIулей Машидатие къимат кьурал макъалаби. 
1960 соналда Москваялда букIараб Дагъистаналъул литератураялъул ва искусствоялъул декадаялда гIахьаллъи гьабуна Машидатицаги. Декадаялда гIахьаллъаразул хIакъалъулъ гIемер хъвана доб заманалда газетаздаги журналазда. Бокьун буго дол макъалабаздаса росарал цо-цо мухъал рихьизаризе: "Советская Россия" (9 апрель 1960 с.) газеталда бахъараб макъалаялда ХIажи ХIамзатовас хъван буго "творческий экзамен" бетIералда гъоркь Машидат Гъайирбеговалъ жиндирго кучIдул гIурус халкъалъул судалде кьолел ругилан. "Литуратура ва гIумру (1960 соналъул 15 апрель) бихьизабун буго: "Машидат Гъайирбеговалъ жиндирго "МагIарулалъул рагIи" абураб кечI цIалидал, зал тIубанго сихIкъотIун чIана ва, цIалун лъугIидал, халатбахъараб хъатчIваялдалъун къабул гьабуна ва хадусеб къоялъ гьеб "Правда" газеталдаги бахъана", - ян. Гьениб декадаялда Машидат Гъайирбеговалъе кьуна "ЗахIматалъул БагIараб Байрахъ" орден. Машидатил хIакъалъулъ хъвадарухъан М. Максимовас гьадин хъвана: "Машидат Гъайирбеговалъул буго гIумруялдехун гIажаибаб, нилъер ракI жиндехунго цIалеб бербалагьи. Бищунго литературияблъун ккола гьелъ жиндирго тIоцересел рагIабазулъго бицен гьабулеб букIин жиндирго гIумруялъул, нахъа тараб нухлул. Гьеб букIана гьелъул поэзиялде лъураб тIоцебесеб гали, поэтесса хIисабалда гьей лъугьин, махщел цIубазе байбихьи. Гьеб кколаан басриял гIадатазул квачIикьа цIияб гIумруялде тIамураб галилъун. Гьелъул поэзиялъулъ буго цIияб калам, Советияб заманалъул цIиял рагIаби, щайин абуни чIужугIадан - магIарулалъе гьеб цебе анищцин гьабизе кIолареб цIияб пикрулъун букIун".
БатIи-батIиял соназда хъварал Машидатил кучIдузул тIахьал къватIире риччана Дагъистаналъул тIахьазул издательствоялъ, ЦIалулгун педагогияб издательствоялъ. "ГIумруялъе гIоло" абураб поэмаялда кьун буго бихьулеб захIматалде, КIудияб ВатIанияб рагъалъ рекIеда лъурал ругъназул унтиялде ячIинчIого гIадамазул сахлъи цIунун хъаравуллъуда чIарай магIарул чIужугIадан-хирург Асмал образ. "РакIалъ цIа гIолеб буго"  поэмаялъул аслияв герой вуго КIудияб ВатIанияб рагъул кьварарал соназда фронталъул тIолабго бакIлъи тIаде ккарав гIадатияв магIарул гIолохъанчи. Гьесул мисалалда авторалъ бихьизабулеб буго бергьенлъиялъе гIоло гIумруялда барахщичIого рагъарал советиял солдатазул бахIарчилъи. 
Къадруяб доб къебелъухъ 
ЦIадул бухIи хIехьарал, 
Лълъадари щвалтIе щвеялъ 
Чаран гIадин къвакIана… 
"РакIалъ цIа гIолеб буго" поэмаялъулъ авторалъ рагъда хваразул улбузул, яцазул, абуралги рокьулелги ясазул цIаралдасан ахIи балеб буго цIияб рагъуе ургъугейилан, ракълие гIоло къеркьей къотIизе тогейилан. 
Рагъде дандеги рахъун, 
Цоцаде балеб гулла. 
Гьудуллъи баркун залплъун 
Зобалаздехун кьвагье… 
Дагъистаналъул гIоразда ГЭСал ралезе сайгъат гьабуна гьелъ 1979 соналда къватIибе биччараб "ЧIикIаб къварилъиялъул къиса" абураб тIехь. 
ЧIикIаб къварилъиялъул 
Къисайилан цIарги тун, 
Кьурабазул берцинлъи 
Беццулеб сарин гуро. 
Хиялалъ жиб ургъараб 
ХIакъикъаталда гьечIеб, 
БукIана - букIинчIилан 
(Хадусеб 14-абилеб гьум.)


Автор: ФИО или фамилия и инициалы автора

Газета №: 9, от 10. 03. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!