Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Общество - ЖамгIият » ВахIшиял «хIаял»
на правах рекламы

ВахIшиял «хIаял»

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 17-02-2017, 14:47
Гьеб хIаялъул бицине байбихьана 2015 соналдаго. Социалиял гьиназда "хъахIилаб киталъ" "гьоболлъухъ" ахIулел рукIана гIолилал. Гьелъ гьелда гIей гьабичIо, социалиял гьиназда ругел баяналги хIалтIизарун, ахIичIого бачIана гьеб гьоболлъухъ балугълъиялде рахинчIел гIолилазул телефоназде. Гьенисан байбихьана гьезул гIумруялъе хIинкъи цIикIкIараб "гьудуллъи". Гъоркьисала Дагъистаналда "хъахIилаб киталъ" балагьалде рачине рукIиналъул щаклъи букIун батичIони, исана лъагIалил байбихьудаго гьелъ нилъер гIолилал жидерго "кIичIикье" рачана. Гьаб кIиго анкьида жаниб республикаялда цIакъго ахIи бахъана "хъахIилаб киталъ" жалго жидеца чIвазе лъимал тIамурал хIужаби тIатиндал. 
Жакъа ругел баяназда рекъон, гьеб хIаялъул хIасилалда Россиялда живго жинцаго чIван вуго 140 гIолилав.
Баян:
Гьеб къокъаялъ хIаялъе цIар "хъахIилаб кит" босиялъе гьадинаб гIиллаги буго. 2016 соналъул анцIабилеб февралалда ЦIияб Зеландиялъул ралъдал рагIалде рехун бачIана 400 хъахIилаб кит ва гьезул гIемерисел хвана. Гьелъие гIилла лъидаго бичIчIичIо. Экологаз абулеб буго цо яги чанго киталъе къварилъи ккани, гьез ахIи балила ва хутIарал китал гьезие кумекалъе рачIунилан. Унтараб кит лъим дагьаб бакIалде ккани, цогидалги гьелда хадур рачIунел руго.  Гьебго къагIида ургъун буго "хвалил къокъабаздаги": лъицаялиго кумек гьарун ахIи балеб буго, гьев хвасар гьавиялъул бакIалда, жиндаго лъачIого гIолилав цогидаз гъураб къориниве кколев вуго. 

ТIоцересел тIадкъаял бигьаялин кканиги…

ХIаялде лъугьине ккани, социалияб бухьеналда "администраторасда" мун ватулеб къагIида букIине ккола. ЦIияв чиясе кьолеб тIоцебесеб тIадкъай ккола жиндирго квералда киталъул сурат бахъи, цо-цо "бахIарзаз" сурат лезвиялъ бахъула. Хадуб  "администрациялъ",  гIумру гьабун вугеб шагьаралда щиб букIаниги балагьизе тIамула. Гьедин, расги лъачIого, хIаялъ жаниве цIала лъимер. ХIаялъул ахирисеб тIадкъай - живго жинцаго чIвай. ХIайги байбихьун, тIадкъай тIубазабичIел гIолилазул  жалго чIвазе таваккал гIечIони, хIаялъул "админаз"" рукъалъул адресги лъазабун, жал нужедаги нужер эбел-инсудаги хадур рачIине ругин хIинкъаби кьола.
Гьеб "проекталъул" авторазул цояв ккола Петербургалдаса Филипп Будейкин, гIемерисезда гьев лъала Филипп Лис абураб тIокIцIаралда гъоркь. Гьес лъазабуна, гьединаб къагIидаялда жиндие бокьун бугин улкаялда бугеб "биомусор" тIагIинабизе. Лисица, социалияб бухьеналъул кумекалдалъун хIаялде гъорлъе цIан, 15 гIолилав живго жинцаго чIвазе тIамуна. 21 сон барав гьес гьанже туснахъалъуб ункъабилеб моцI балеб буго. Гьев тIубараб гIакълу-пикруялъул чи вугищали халгьабизе, психиатраз цIех-рехги гьабулеб буго. 
         
Китищ, эбелищ?

Щиб нилъеца бицаниги, гьел хIаязулъе лъимер ккей буго эбел-инсул гIайиб. Умумузул ва лъималазул рагIи дандеккунгутIи камуларелъул, гьелдаса пайда босулеб буго Филлип Лис гIадал чагIаз.  Жиндир хъизамалда гьуинлъи батичIеб лъимер гьеб цогидаб бакIалда балагьизе лъугьуна. Гьанжейин абуни, гьелъие каваби рагьун руго Интернеталъ. 
Гьаб хIаялъулъги "китаз" абулеб буго жидеца лъималазе психологияб кумек гьабулеб бугин.  
"ХъахIилаб киталъулаз"  щивав хIалесе кьола хасаб номер, бицуна нахъгIунтIуларел гIадатазул. Киналалиго балъгоял гIаламатал, гIакълуялъ росуларел гIемерал тарихал, хIарпал, гьабин абизе магIна гьечIеб ва гIажаибаб бакъаналда гъоркь видео, гьеб киналъго гIолиласул би гьалаг гьабула. Балугълъиялде рахинчIел гIолилазул психика гьелъ жагъал гьабула. Специалистаз абулеб буго хIаялъулъ хIалтIизабулеб бугин 25 кадр. 
25-абилеб кадр (бахчараб реклама, ингил. Subliminal message) - гIадамасда сурат лъазе хIалтIизабула 24 кадр, 25 кадр инсанасул бералда бихьуларо, гIинда рагIуларо, амма гьелъ гIакълу хисизабула. 
"Киталъулазул"  жидедего гIайиб биччалеб гьечIо, гьез рикIкIунеб буго лъимал чIахIияз кIвар кьечIого тун ругин, жидеца гьезул "берал рагьизе" кумек гьабулеб бугин, жидеца гьезда  гIумруялъул хIакъикъияб магIна бичIчIизабулеб бугин. 
ПалхIасил, гьеб балагь щун буго Дагъистаналдеги. Масала, 16 сон барав гIолилас республикаялъул тахшагьар бакьулъ жиндирго гьудуласул каранлъ нус кьабуна.  Гьев мукIурлъана "хъахIилаб кит" абулеб хIаялъул амру тIубазабулев вукIанин живилан. Гьеб букIун буго гIемербутIабазул тIадкъаязул цояб. Гьудул чIвайдал гьев вахунев вукIун вуго цIияб даражаялде. Жакъа гьелда релълъарал балагьал лъугьа-бахъинал жеги руго. Полициялъ цIех-рех гьабулеб буго гьелдаго релълъараб кIиго лъугьа-бахъиналъулги.  

Киталъулазулгун гьудуллъи букIин лъазе кIола

Эбел-инсуца халкквезе ккола жидерго лъималазул хьвада-чIвадиялъулъ гьал хадур рехсарал хиса-басиял ругищали:
• цудунго веганиги, гIолиласе макьу гIолеб гьечIо. Халккве радал кида гьев вахъуневали. Киталъулаз гьел рорчIизарула радал сагIат 4.20 тIубараб заманалда;
• рахъулел ругищ гьес китазул суратал;
• "Киты плывут вверх", "Разбуди меня в 4.20", f57, f58, "Тихий дом", "Рина", "Няпока", "Море китов", "50 дней до моего..." гIадал социалиял бухьеназул къокъабазулъ гIахьаллъулев вугищали гьев;
• "ВКонтакте" абулеб бухьеналда хъвараб баяназде цоги чиясе "админас" нух къан буго,  гьудулзабазухъе  хъвалеб жоялда гьоркьор руго гьадинал рагIаби "разбуди меня в 4.20", "я в игре"; 
• гьесул рукъалъул къеда "50" тарих бати буго бищунго хIинкъизе кколеб жо. Гьеб ккола живго жинцаго хвезавизе чIезабураб  50 къоялъул болжал; 
• вахIшияб хIаялъул гIахьалчагIазул гIаламатал (хэштегал): #f53 #f57 #f58 #d28 #морекитов #тихийдом #хочувигру #млечныйпуть.
ТIадехун рехсарал гIаламатазул цоябниги лъимадул хасияталъулъ тIатунеб бугони, эбел-инсуца ахIи базе ккола. 

ЗагIипал тIасарищула

"Киталъулаз" бокьарав чи виччаларо хIаялъулъе. Гьез жидеда божуларезулгун бухьен къотIизабула. Аслияб къагIидаялъ тIасарищула балугълъиялде рахинчIел лъимал. Гьез цин хIалбихьула. Гьев "жидер чи" вукIин бичIчIани, бухьен къотIизе толаро. 
Бухьен гьабизеян лъугьаразул гIемеразе гьез инкар гьабуна. Дагъистаналъул гIолилаз бухьен гьабугеянцин хъвай-хъвагIаял рукIана "админазул" рахъалъан. Гьеб хIаялъул магIна гьечIолъи бихьарал гIолилал тIад релъизе лъугьин рекIее гIечIел "хIаялъул" бетIергьабаз гIайибал гIунтIизарулел рукIана дагъистаниязде ва чачаназде. Амма гьеб балагьалдаса цIунизе кIвечIо гIисинал гIолилал. Гьале жакъа нилъер шагьаразда чанго лъимер балагьалде бачана "киталъ", шагьаразул гIемерал школазда ратана гьелъулгун гьудуллъи бугел цIалдохъаби. 
Чачаналъ киналго цIалдохъабазухъа смартфонал нахъе росана. Нилъер гьанир школазда данделъаби тIоритIулел руго.  

ЦIех-рех

"ХъахIилаб кит" хIаялъул лъималазул гIумруялъе бугеб хIинкъиялъул, гьелда данде тIоритIулел тадбиразул гьадин бицана нижее: 
ПатIимат ГьитIиномухIамадова, ДРялъул Лъайкьеялъул министерствоялъул пресс-хъулухъалъул хIалтIухъан:
- МахIачхъалаялъул пуланаб гимназиялъул ичIабилеб классалъул цIалдохъанас жиндирго гьудул лъукъи гIадинаб хIужа ккечIого букIине республикаялъул щибаб школалда тIоритIулел руго улбузулги лъималазулги цадахъал данделъаби. Специалистаз гьезда бицунеб буго гьеб хIаялъул лъималазул психикаялъеги  гIумруялъеги бугеб хIинкъиялъул, гьарулел руго пайдаял малъа-хъваял. 
МикагIил МикагIилов, ДРялъул ГIолилазул ишазул рахъалъ министерствоялъул рухIиябгун патриотикияб тарбиякьеялъул отделалъул нухмалъулев:
- Лъабабилеб сон буго нижер министерствоялъул хIалтIухъабаз гьеб хIаялъул бугеб хIинкъи гIолилазда бичIчIизабулелдаса. Зама-заманалдасан цIалул идарабазда ва гIолилал ракIарарал бакIазда гьелъул бицуна.  
Гьеб "унти" бахиналъе аслияб гIилла ккола гIолилазулъ яхI ва иман дагьлъи, эбел-инсуца жидерго лъималазе тарбия кьолеб гьечIолъи. Эбел-инсудаги лъалеб гьечIо гьеб хIаялдаса кин лъимал цIунизе кколелали. Интернет буго лъималазул тушман, гьединлъидал, лъикIаб букIина гьел Интернеталдаса махIрум гьаруни. 
МухIамад ШейхмухIамадов, диниял гIелмабазул кандидат: 
- Исламалъул тIалабалда рекъон, анкьго сон бараб лъимада как базе малъизе ккола, анцIго сон байдал, как базе тIамизе ккола. Гьелда рекъараб букIине ккола эбел-инсуца лъималазе кьолеб тарбияги. Амма жакъа иш батIайиса буго. Лъималазе мина балаго, къайи-къоно босулаго, гьезие тарбияги кьезе кколеблъи улбузда кIочонеб буго. Лъималазул аслияв "тарбиячилъун" лъугьун буго Интернет. Киназдаго лъала лъималазе гьелъул бугеб зарал, амма эбел-инсуда гьел "рихьулел" гьечIо.
ХIурматиял улбул, гьадинаб балагь бокьараб рокъобе бачIине бегьула. ЦIодорлъи гьабе, нужер лъималазул гIумруялъе хIинкъи буго!                                         

Автор: Нури Нуриев

Газета №: 6, от 17. 02. 2017 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!