Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Культура - Маданият » Пикрабазул карачел
на правах рекламы

Пикрабазул карачел

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 11-11-2016, 13:11

РакIалда буго, дун жеги школалда цIалулеб мехалъ, Кьесер мухъалъул Цемер росулъа гIолохъанав шагIир МухIамад Насрулаевасул "Рогьел" абураб къокъаб ва гвангъараб цIар лъураб кучIдузул тIехь цIализе рес ккун букIараблъи. Гьеб гьитIинабго тIехьалъе авторас тIасарищарал шигIриял асаразулъго загьирлъулеб букIана поэзиялъул дунялалде лъураб гали щулияб букIин ва хадусел галабаз гьев борхалъуде вачине вукIиналде хьул лъезе бегьулеблъиги.

 ХIакъикъаталдаги, гьеб пикру ритIухълъана гьелдаса хадур басмаялда рахъарал "Нухлул байбихьи", "Росдал саринал", "Росулъе кагъат", "Кьесеразул бакънал", "ГIумруялъул дандерижи", "Пикрабазул квацIи" гIадинал тIахьал цIалидал. МухIамад Насрулаевасул шигIриял асаразул тIахьал рахъана гIурус мацIалдаги, гьесул кучIдул руссинарун руго болгар, гIараб, испан ва СССРалде гьоркьоре унел рукIарал республикабазул халкъазул мацIазде.
Дагьаб цебегIан Дагъистаналъул тIахьазул издательствоялда къватIибе биччана МухIамад Насрулаевасул цIияб тIехь - "ТIасарищарал асарал". Гьеб буго шагIирас бащдаб гIасругIан заманалъ, Аллагьас кьураб гьунаралдалъун, махщалида къалмикье росарал, шагIирасул рекIел тIиналдаса тIурал, бищунго щвалде щварал шигIраби данде гьарураб мажмугI.
Поэзиялъул нухде живго вачIиналъул хIакъалъулъ бицунеб буго авторас "Шагьав, гьадаб ихдал..." абураб кочIолъ:
Шагьав, гьадаб ихдал Шахтамановгун,
Мун Гьиливе, гьудул, вачIинчIевани,
АнцIила щуйиде щвечIев бесдалас
Босизе букIинчIо къалам кодобе.
КочIол гIелмуялъул гучав гIалимас
Дир мискинал мухъал реццичIелани,
Реццгун хIелхIелалъул хIакъав тушманас
Сариназул каву къирилароан.
Гьедин, гьитIинав гIолохъанчияс къирараб кавудухъан байбихьулеб поэзиялъул сухъмахъазда, сверабазда виличIого, тIагIинчIого, нух къосинчIого хутIиялъе кIудияб квербакъи гьабунин абизе ккола кочIолъ рехсарав районцояв ГI. Шахтамановасул, М. Сулимановасул, ГI. ГIалиевасул, Т. Таймасхановасул, ГI. Дагановасул ва цогидалги магIарул шагIирзабазул рагIи-каламалъ. Хасго М. Насрулаевасе кIудияб асар гьабуна гьев мукIурлъарав, "дуй гIадин налъулав лъийниги гьечIин" абурав ХIамзатил Расулил поэзиялъ.
ГIурус шагIирзабазда гьоркьов магIарул шагIирасе бищунго тIадегIанавлъун вукIана, гьесул пикруялда рекъон, "кIудияб Россиялъул гучав пачаясул рекIелъе хIинкъи лъугьинабурав, жиндир заманалъул унго-унгояв бахIарчи" Михаил Юрьевич Лермонтов. Москваялда М. Горькиясул цIаралда бугеб Литературияб институталда лъадари щварав гьесие,  гьединабго цIикIкIараб асар гьабуна Е. Евтушенко, Р. Рождественский, А. Вознесенский, Б. Ахмадулина, Т. Бек гIадинал доб заманалда "советиял" абун машгьурлъун рукIаразул поэзиялъги. "ТIасарищарал асаразде" гъорлъ арал кучIдузул темабазул халгьабидал, дида ракIалдещвана Е. Евтушенко ва гьесул "Зима" абураб поэма. Гьеб кIудияб къасидатги гIемерал кучIдулги кIудияв шагIирас сайгъат гьаруна жиндирго гьитIинаб ватIаналъе - "Зима" абураб маххул нухлул станциялъе. Гьединго МухIамад Насрулаевасул мажмугIалда жанирги гIемер руго гIагараб ЧIарадаги, жив вижараб ва гIураб Цемер росуги жиделъ рехсарал, жиндир гьитIинаб ватIаналде рекIел тIиналда тIирщараб, пикрабазулъ тIегьараб, тIадегIанаб рокьи жиделъ бессарал кучIдулги. Гьелъие мисалал рачинчIого, гьаниб дие бокьун буго "Дир хиялалъ Цемер" абураб кочIол ахиралда бугеб кIиго мухъ рехсон тезе: 
Дир пикрабалъ Цемер, дир къасдалъ Цемер, 
Къасиги, метерги, сонги, жакъаги.
Гьеб рикIкIине бегьула гьаб тIехьалъул авторас анцI-анцI соназ къалмикье росарал асараз гъваридго кьалбал риччан лъугьараб поэзиялъул гъотIол цо гIаркьеллъун. Гьелъулго мадугьалихъ лъикI щулалъараб гIаркьел буго цоги - умумуз нилъее нахъе тараб ирс. Гьезул аманатлъунги назрулъунги лъугьараб, гIаданлъи-чилъиялъул, яхI-намусалъул, бихьинчилъиялъул, ракIбацIцIалъиялъул, ритIухълъиялъул бицунел кучIдузул гIаркьел. Гьеб темаялда хъварал асарал магIнаяллъунги, пасихIаллъунги, пайдаяллъунги лъугьиналъул хIакъалъулъ битIахъего гьаниб бицинчIого гIолареб къагIида буго цо. Щибин абуни, гьелъие данде кколеб жаваб батула МухIамад Насрулаевасул "Дица дунго цIуничIо..." абураб кочIолъ живго авторасул мухъазулъ: 
Дир гIумруялъул байрахъ 
Бихьизе бокьараца 
ЦIалила гьелда хъвараб 
Гьадинаб щуго рагIи: 
"РитIухълъи, ракIбацIцIалъи, 
Бихьинчилъи, намус, яхI".
Хадусеб гIаркьел ккола намус-яхI гьечIезда, бихьинчилъи биларазда, гIаданлъи хIатIикь мерхьунезда, хIелхIелчагIазда, гIадамаллъун рукIаниги,  рагIадаллъун лъугьаразда сатираялъул бегIерал чIорал речIчIулел кучIдуздаса гIуцIараб:
Нуж гIадамал гуро, рагIадал руго, 
РагIадазул къисмат къабихIаб буго,
Къойил нуж хIелула, къойил къулула,
Угърашабщиналъе лагълъи гьабула.
Цо мисал бачун таниги, гьаб тайпаялъул кучIдуз цIикIкIараб бакI ккола "ТIасарищарал асаразулъ".
Цогидал шагIирзабазулго гIадин, МухIамад Насрулаевасул асаразда гъорлъги гIезегIан руго лирикиял кучIдулги:
Дур кIиго квер, кIиго гъеж,
Жайраналъул дур габур,
Милъиршодул кваркьаби -
ЧIегIерал гьел дур кьунсрул.
Дур гьаракь кIочон тани,
Дур гьими кIочон тани,
КIочон течIеб хутIилищ,
Хирияй, гьаб ракьалда.
ЦIалдолезул ракIал тIаде цIалеб, авторасул рагьараб, ритIухъаб калам, гьесул  шигIрияб магIданлъун бугеб гьаб мажмугIалда жаниб бищунго аслияб щиб бугебин цIехани, "ХIинкъизе ругьунлъарал…" абураб гьесул кочIол ахираб ункъо мухъ бугин тола:
Цониги мухъ гьаб кочIол
Уяб гуреб батани,
Азарго нагIана дуй,
Дир тушман Насрулаев.
ХIасилул калам, кинаб кечI босаниги, щиб тема борхулеб бугониги, бищунго цебе рехун бихьулеб гIаламатлъун буго авторасул ритIухълъи. РакI рагьарав, гIумруялъулъ гIадамазда гъорлъги ритIухъав шагIир, жиндирго асаразулъги ритIухъавлъун вукIин вихьула нилъеда гьаб мажмугIалъул щибаб мухъилъги. Гьедин букIин цIалдолездаги бихьила,  ахиралде щвезегIан тIехь цIалани.
МухIамад МухIамадов,
Дагъистаналъул гIелмияб централъул ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб МацIалъул, адабияталъул ва искусствоялъул институталъул директор, филологиял гIелмабазул доктор, профессор


Автор: ФИО или фамилия и инициалы автора

Газета №: Только число, без пробелов и др.символов. Например 43, от Число месяца выхода номера газеты. Например 12 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!