Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Религия - Дин ва гIумру » РухIиял церехъаби
на правах рекламы

РухIиял церехъаби

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 28-10-2016, 12:00
Дагъистаналъул щибаб росулъ ратизе руго, мустахIикъаб гIумруги гьабун, 
абадияб рокъоре арал ва жакъаги халкъалъ жидер хIакъалъулъ  бицунел гIадамал. Гьединаздасан цояв ккола Рачабулдаса СагIадуев Арашги
1892 соналда гьавурав Араш, сверухълъиялда ругел гIалимзабазухъа щвараб лъаялда гIей гьабичIого, цIалана Дагъистан тун къватIивехунги. Дол соназда щивав чиясул гуро гIелмуялда тIадчIезе рес букIараб. Гьелде цIайи бугезин абуни, пуланаб бакIалда лъикIав гIалим вугин рагIарабго, гьесухъе нух бахъулаан. Гьедин ккана СагIадуевги  Бакуялде. Росуцояз гьанжеги ракIалдещвезабула Арашица бицунаанила, жив цIализе ине инсуе бокьун букIинчIониги, эбелалъул разилъи тIалаб гьабун анин. 
Щуго соналъ лъай босана гьес гIалимзабазухъа ва революциялъулал лъугьа-бахъинал байбихьиялда бан, хIажатавлъун ккана магIарухъе тIадвуссине. Амма гьенибги гIелму рехун течIо ва Аллагьасул къадаралде щвезегIан (хвана 1955 соналда) гIелмуялда тIадчIана. Гьесда  лъалаан гIараб, азербайжан, турк, лъарагI ва цогидалги мацIал.
Рачабулда дибирлъун вукIарал соназ ва хадубги Арашил кIудияб кумек щвана гIелму-лъаялде рокьи бугел районцоязе. Гьесухъе лъаялда хадур рачIунел рукIаразда гьоркьор рукIана МестIерухъа ГIарабил МухIамад, ТIукитIаса ГIабас, партиялъул ГIахьвахъ райкомалда, НКГБялда хIалтIулел рукIарал ХIабщиса ХIажиев МухIамад, ЦIумадаса Гъазиев МухIамад ва цогидалги. Гьайгьай, ахирисезда лъикI бичIчIулаан Арашилгун ругел гьоркьорлъаби тIатани, жидер ботIрода квербахъизе гьечIеблъи. Гьеб гуребги, гIемерал соназ ДРялъул Пачалихъияб  Советалъул членлъун, "Дагъэнергоялъул" генералияв директорлъун хIалтIулев вукIарав ХI. ХIамзатовасул эбел, дол соназ Гуржиялъ аспирантураялда цIалулей  ва хадуб кIаралазул, гIахьвалазул мацIазда тIад хIалтIулей йикIарай, жакъа нилъгун  гьечIей Загьидат  МухIамадбегова, ГIахьвахъе сапар бухьун  хадуй, СагIадуевасухъе щвечIого тIадюссунароан. Загьидатица абулаанила гьес гIадин  бацIцIадго магIарул мацI бицунев чи  жинда дандчIвачIилан.  Арашихъа лъай босараздаса цояв вукIана ХIадис-наибасул вас  Гъазиявдибирги.  Бицуна ХIадисица гьесие вас цIализавизе КIаратIа хасаб рукъцин кьун букIанилан. Гьесда лъикI лъалаан дунявиял гIелмабиги. Гьев  кутакалда вакIа-вахарарав чи вукIиналъул бицуна гьес районалъулги республикаялъулги магIарул газетазул подшивкаби гьарулел рукIиналъ ва гьезул цо номерниги камизе тунгутIиялъ. ГьабсагIат гьел цIунун  руго вас Мусахъ. 
Арашил эмен АхIмадов СагIаду политикиял зулмабазул карачелалъукье ккана ва, туснахъалъув хун, Буйнакскиялъул хабалалъ вукъун вуго.  «КIудияб ВатIанияб рагъул соназда мацIихъабазул квербакъиялдалъун»  туснахъалъуй  хвана гьесул чIужу ХIайбатги. Росулъ  тIоритIулел данделъабазул цоялда  гьелъ абун буго,  халкъалде тIаде гьаб балагь рехичIого, кIиябго  пачалихъалъул бутIрул, ай Сталинги Гитлерги  жалго бегьулароанищин рагъизе. Гьеб рагIи кколелъубе щвезабулелги ратун руго. Араш ункъо нухалъ жанив тIамуна, амма, гIайиб чIезабизе кIвечIого, къватIиве виччана.    ГIахьвахъ гуребги, Арашил къадру-къимат букIана Болъихъ, ЦIумада районазул гIадамазда, хасго гIалимзабазда гьоркьоб. Гьев къадаралде  щведал, кIиго-лъабго сордо-къо бахъун гурого нахъе инчIелги чагIи рукIанин бицуна рачабулдасез. Кьохъа гIалимчи СултIанмухIамадица кагъат  битIун бачIун буго сах гьечIого вукIиналъ зигара базе вачIине кIвечIин, жинда ракIалъ бицанин лъикIав гIалимчи хун вукIин. ЦIехараб мехалда, Араш ватанин къадаралде щун. СагIадуев щиб даражаялде вахарав чи вукIаравали бичIчIизе буго, гьесда цеве цIаларав ТIукитIаса ГIабасица бицун, нилъехъе щвараб гьаб хабаралъ.
ГIемераб мехалъ цIадалги рачIого, мегIер-гIалах кутакалда бакъван букIун буго магIарухъ.  ГIалимзабазул хIукму ккун буго гIахьвалазул  тIолалго росабалъа вакилзаби цIад гьаризе кIаралазул магIарде рахъинаризе. Гьеб лъан, гьенире щун руго Болъихъ районалъул  ГIалахъ, Хелекьури, Инхело, Кванхидалъ росабазул гIадамалги. Киналго данделъидал, кIаралазул цевехъан Халитил ГIумарица росдал мажгиталъул дибир ГIабдулхIалимида абун буго байбихьейин. Цеве  Арашги вукIаго жиндир ихтияр гьечIин, жаваб кьун буго ГIабдулхIалимица. Арашица данделъарал бихьиналгун руччаби батIа-батIа чIезарун руго ва, тадбир байбихьилелде, цин вагIза хIисабалда бихьиназде хитIаб гьабун буго, нуж цIад гьаризе гурин рачIун ругел, лъун бухари-тIагъралгун,  ретIун чухъбигун руччабазда рихьизе рачIун ругин. Гьединабго вагIза гьабун буго руччабазеги. Цинги, киназдехунго вуссун, абун буго жинца Аллагьасда гьарилин, нужеца аминилан  абеян. БетIергьанас дугIа къабул гьабун, гIадамал магIардаго рукIаго, цIадги бан буго. ХIалал-хIарамалъул, мунагь-хIакъалъул бицун, гIадамалгун накъиталда гIемер вихьулаанила Араш. Гьесда цояс цIехон буго колхозал кинал жал ругелин. ГIаммал магIишатал гIуцIини квешаб иш букIинчIин, цо квешлъи бугин, жидее  гьабулеб квешаб-лъикIаб  бицун гьел кIалъалел гьечIолъийилан жаваб кьурабила гьес. Рачабулдасезул колхозалъул председательзабазул  лъабгояв, микь-микь сонги кьун туснахъалде ккараб мехалда, районалъул нухмалъулез складалъул заведующий-кассирасул иш тIадкъан  буго СагIадуевасда. Гьелдаса нахъе гIаммаб буголъиялде квер бегьулел гIадамал дагьлъи гуребги, гьев цевевахъанила колхозчагIаз хIалухъин бакIарун хадуб хурзабахъ хутIараб цIоросаролъ, бугIа-пурчIинадул тIор бакIаризе хараби рахъинариялъул хIаракатчилъигун ва бакIарараб гьеб гьоцIибе кьолеб букIун буго. Колхозалъул мал-мулк, ургьиб бугеб лъимаде гIунтIун, росдал гIадамазе гIахьалаб бугин ва, кколарел чагIаз гIаммаб буголъи босани, хIарамаб букIунин гIемер абулаанила гьес. 
Ахиралда рехсезе бокьун буго, Араш хведал, гьесул росуцояв ГIисахIажияс гьабураб назмуялдаса чанго  мухъги:
    ТIехьалда батухъе шаригIат ккурав,
    ШаргIиял ахIкамал кодор росарав,
    Кинабгоги гIелму мухIкан гьабурав,
    ТIолабго  Дагъистан жиндихъ гIашикъав,
    ГIелмуялъул магIдан, патваял гIемер,
    Тарабищха, Араш, халкъ гIодилаго?
    Мажгитгун жамагIат берцин гьабурав, 
    Мун вугеб къоялда къо релълъенаро,
    ШамсулмагIарип хун, халкъалде щвараб 
    Балагьалъул кутак кинан хIехьелеб?
   

Автор: ХIажимухIамад КУЧУЕВ

Газета №: 43, от 27. 10. 2016 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!