Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Общество - ЖамгIият » Фермерасул гIумру
на правах рекламы

Фермерасул гIумру

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 26-10-2016, 11:48
Араб гIасруялъул ункъоабилел соназул ахиралда баккана колхоз-совхозазухъа  ижараялъе хIалтIизаризе ракьалги росун, хъизаналъулал  подрядал гIуцIиялъул цIиял къагIидаби. Гьел соназда КIудияб лъугIарда абулеб, росдадаса кIиго километралъ рикIкIад бугеб чабхилгун ганчIил цIураб, гохI-щобал ругеб бакIалда щуго гектар ракьул босана Хьаргаби районалъул Могьохъа МухIамад ХIажимурадовас ва гьесул чIужу Написатица. Цо-цояз гIад-хочI гьабун рагIаби рехулел рукIана сах-саламат херцин бижулареб, къечани  гьекъезе лъим гьечIеб бакъвараб ракьалда щиб гьабун бажарулебилан. Амма къого соналъ росдал советалъул председательлъун хIалтIулаго ХIажимурадовасул хасиятги, бажариги, цебелъураб масъала рагIалде бахъинабичIого толареб тавакалги лъикI лъалел, хасго чIахIияб гIелалъул гIадамазул щибго щаклъи  букIинчIо МухIамадида гьениб хIалтIи гьабизе кIвезе букIиналда.
ХIакъикъаталдаги, росу цебетIезабиялъе, гIадамазул гIумру-яшав лъикIлъизабиялъе МухIамадица таманабго хIалтIи гьабуна. Масала, лъебергоялдаса цIикIкIун соналъ цебе росдал советалъул председатель М. ХIажимурадовасул хIаракаталдалъун Могьохъ росулъ канализация гьабуна. Гьебги, росабалъ киса гурин, цо-цо райцентраздацин гьеб букIинчIеб мехалда. Лолдухъ абулеб бакIалдаса рогIралги лъун, чанго километралъул манзилалда росулъе бачана лъим, щибаб цIаракиялъ жиде-жидер рукъзабахъеги бачана гьеб. Бана кIиго гьобо - цояб гIатI ххунеб, цогидаб хьодул. Сверухълъиялда ругел росабазул гIадамазги пайда босула гьездаса. Бана росдал клубалъе мина, къватIахъ чIана гIурул гамчIал, къачIан гIатIид гьабуна БагIараб кьодухъа росулъе бугеб шагьранух…
 Гьайгьай, росдал советалъул ва гьелъул председатель МухIамад ХIажимурадовасул жигарчилъи бихьичIого, рагIичIого хутIичIо. 1986 соналда росабазда гьоркьоб гIуцIараб къецалъулъ тIоцебесеб бакIги ккун, социалиябгун культурияб ва магIишатияб рахъалъ цебетIезабиялъулъ росарал хIасилазухъ Могьохъ росдал совет мустахIикълъун букIана РСФСРалъул Верховный Советалъул президиумалъул хьвадулеб БагIараб Байрахъалъе. Гьединаб къимат щвараб росу къанагIатги букIинчIо дол соназда Дагъистаналда. 
… Хасалихълъиялъул меседил кьер чIварал тIамхаз берцин гьарурал магълъабазда тIибитIун бугеб ахикь дандчIвана дун рекьарухъабазулгун фермеразул "Нива" магIишаталъул бетIергьан МухIамад ХIажимурадовгун. 
- МухIамад, балагьараб мехалда, кидаго гьадин гIуцIа-къан рукIараб хIал буго гьал магълъабазулги, ахазулги, магIишат бугеб бакIги.
- Гьанже гьедин кколеб бугоха. ТIоцебе ижараялъе гьаб ракь босараб мехалда гIезегIан гIетI тIезе ккана дицаги, лъадуцаги, лъималазги. Тракторги балагьун  гохI-щобал ритIизарулагоги, магълъал гьарун гьезда цере къадал гьарулагоги, гамачI-чабахалдаса ракь  бацIцIад гьабулагоги гIезегIан гIакъуба бихьана. Гьел хIалтIаби гьарун заманго иналде росдал колхозги биххун, цIидасан ракь бикьизе байбихьана. Цо-цоязе щвана лъикIал хурзал, ахал ругел бакIал. Дица хIалтIи байбихьун бугелъул, бугебго бакI цIидасан ижараялъе босана, гIуцIана "Нива" цIаралда гъоркь рекьарухъабазул магIишат. Байбихьана гъутIби чIезе. БачIинахъего лъим бачине рес гьечIолъиялъ гьудул-гьалмагъзабазул кумекалдалъун балагьана лъабкъого тонна лъел жанибе унеб маххул къали. Хадуб, росдаде гъоркьехун бугеб иццдасан кIиго километралъгун бащдаб манзилалда рогIралги лъун лъим чвахизабуна. Щуябго гектар ракьул  сеткаги ккун сверун къана, рана нижеего жанир чIезе рукъзал. 
ХIажалъи ккун гурого росулъецин унаро, гьаниб буго нижер хIалтIиги, рекIелгъейги.
- Гьанир рихьула батIи-батIиял тайпабазул пихъил гъутIби. КигIанасеб къадар ккун бугеб ахалъ, бачIин кинаб букIунеб?
- Гектаргун бащдалда буго ах. Гьанир руго куракул, мокьрол, генул, гIечул, хурмадул гъутIби, саламатаб бакI ккун буго цIибилалъги. БачIинги квешаб гьечIо. Мисалалъе, араб соналда дие щвана анцIго тонна ахбазан-куракалъул, хутIараб пихъил - ункъо тоннаялдаса цIикIкIун. Дир руго наялги, чакарги цогидабги кьолареб бацIцIадаб гьоцIо букIиналъ гьелъулги гIураб хайир щола.
- Щвараб бачIин кибе кьолеб, хьиндаллъиялда ругел гIемерисел росабазул гIадамазул  гIарз букIунелъулха гIезабураб бачIин кьезе бакI гьечIин, ругезги тIад араб захIматалда рекъон багьа кьоларин?
- Дун кивениги ине кколаро. Нижер росуцояв Жамалудинов Мирзаца росулъ рагьун буго консервал гьарулеб цех. Гьениб къватIибе биччала республикаялдаго машгьураб, цIорол шушбузухъе тIун бичулеб "Могох" абун цIар хъвараб куракул сок, гьарула цогидалги консервал. Дица пихъ гьенибе кьола, дун разияб багьаги щола.
- МагIарухъ хIалтIи гьечIилан абун шагьаразде гочунел руго гIадамал, хасго гIолохъанаб гIел. Гьеб рахъалъ дур пикру кинаб бугеб?
- МагIарухъ хIалтIи гьечIин абуни, мунагь букIина. Щибго гьечIеб бакIалда дица магIишат гIуцIана. Къо бихьун, гIетI тIун хIалтIизе бокьулеб гьечIо гIемерисезе. Колхозалъул ракьал рикьулеб мехалъ рекьуе санагIатал хурзал шваразги, пихъ кьолел ахал ругел бакIал щваразги ракьги хIалтIизабичIо, ахазе хъулухъги гьабичIо. ГIурдаде сверун хурзалги руго, рецичIого харибакIалги руго, ракъван гъутIбиги руго. Цебе нижер гIадал гьарзаял ва бечедал гIечул ахал сверухълъиялдаго рукIинчIо. МагIарулаз ГIечу Могьохъилан рехсолаан нижер росдал цIарги. БитIахъе ракIунтула умумуз гIезегIан гIакъуба-къварилъи хIехьон гIезарурал ахал чIунтулел рихьидал, рехун тун бугеб росдал  магIишат бихьидал. ЦIакъго дагьлъун руго росулъ гIи-боцIи хьихьулел чагIиги. Руго гIанкIу-хIелекоцин рагьда гьечIел хъизамал. Нилъ руго магIарулал, росдал гIадамал, росдал магIишат гьабулаго гIуна нилъер умумул, гьеб букIана гьезул гIумру. Гьелде мугъ рехизе, гьеб кIочене бегьуларо.
- Рекьарухъабазул магIишатазе пачалихъалъ гьабулеб кумек, кьолеб субсидия букIуна. Гьеб рахъалъ дуе гIарцулаб кумек гьабунищ?
- КигIан дагьабниги гьабичIо. Авалалда хIалтIаби гьаризе байбихьараб мехалъ Хьаргабиве ана, Росдал магIишаталъул министерствоялде хьвадана, хIатта къарзалъе кредит кьеян абуна. Цо щибго кумек щвечIо. Квер хьвагIун дицаги тана.
- ГIураб ракьги бугелъул, хадубккун щиб гьабизе ракIалда бугеб?
- Ахикье вачIунаго бараб бакIги бихьун кьолеб суал батила гьеб.
Дида   ракIалда буго гIи-боцIи гIезабизеги. ГьабсагIаталда буго лъеберго гIиялъажо, гьел тIадеги росила. Хьихьизе руго гIачиги. Гьезие рарал руго доб нухда аскIор ругел бакIал. Хасалоялде гьезие гIураб рагIи-хер хIадур гьабизе кIола дирго гьаниб. Чанго сотихалда бекьун буго цIоросаролъ, бачIин бакIарун хадуб, гьебги кьола гIияе.
ПалхIасил, Инхоса ГIалихIажияс хъван гьечIищ:
ЗахIмат бихьичIого 
                                    рахIат бокьарас, 
БекьичIого лъилъе, 
                 нилъ гьечIого хур, - абун.


Автор: Гара-чIвари гьабуна Пайзула Пайзулаевас.

Газета №: 42, от 21. 10. 2016 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!