Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Культура - Маданият » Гьекъон къеч хьваларел «ГьацIул иццазухъ»
на правах рекламы

Гьекъон къеч хьваларел «ГьацIул иццазухъ»

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 25-12-2015, 14:16

Гьадинаб гIажаибго гьуинаб цIар бугеб ТубхIат Зургьаловалъул тIехь къватIибе биччана, "Сто признаний в любви" проекталда рекъон, Дагъистаналъул миллатазул цо-цо шагIирасул тIехь биччазе жинцаго тIаде босараб"Дагъистан" издательствоялъ 

ГьоцIогIан гьуинаб, мугIрул иццалгIан тIокIкIараб, магIарул гIадатазулгIан тIадегIанлъи, борхалъи бугеб рокьул тIехь буго гьеб. ТIехьалъул тIоцебесеб гьумералдасан нилъее гьимулей йиго миллатги бокьулей, миллаталъеги йокьулей ТубхIат. Гьей кIалъалей йиго бахIарчиял васаздаги, берцинал ясаздаги, рокьи рекIелъ цIунарал, даимго гIолохъанал магIарулаздаги:

- Гьалеха нужее доб, цин багIарлъун, цин хъахIлъун, хъахIмиккиги лаченги кочIолъги рехсон, гьезда нахъа нилъго рахчун чIолеб, нечараб, бацIцIадаб, дунялги нилъгоги берцин гьарулеб, гIумруялда рухI гъолеб гъваридаб рокьул бицунел дир рекIел сариналги сардазул маргьабиги…
Гьадин байбихьулеб буго ТубхIатица тIехь:
Чакаргун чед гIадинаб,
Дир умумузул рокьи,
Ракьагун гьан угьдулеб
Доб заманалъул гIищкъу
ГIолилас гьекъолелъул,
ГьоцIо гIадаб иццул лъим…
Гьесул квералъ борхидал,
Хадуб гIодараб гIеретI.
Гьале доб унго-унгояб, щибниги хъублъи, цIекIлъи, кIигьумерчилъи гъорлъ гьечIеб тIокIкIараб рокьи. Пайда щибха, доб недегьлъиги согIлъиги гъорлъ жубараб, гIаздалал мугIрузул гIадаб тIадегIанаб, бацIцIадаб рокьи тIадбуссинабизе рес гьечIелъул. Гьеб мехалда нилъеда жакъа сценаялдасан рагIизе рукIинчIо "гIемерлъанагIан учузлъурал", вокьулин, йокьулин абун чIечIого ахIулел цIекIал рагIаби.
ГIенекке цо ТубхIатица гьеб асаралъул хIакъалъулъ абулеб бугеб хIикматго:
Сардил маргьабазул маржаналги ран,
СихIкъотIидул къвалакь
гъапуллъун йиго.
Лъицаго рагьичIеб нуцIаги рахан,
РекIел сариназухъ гIинтIамун йиго.
ЦIорорал, цIорорал пикрабазул цIад
ЦIорол гордуялда кIетIолеб буго.
Гъваридаб, гъваридаб
дир рекIел тIинде
РикIкIалъарав дур цIар
бортулеб буго.
Гьале цоги:
Бокьула некIсияб рокьул рагIизе,
РагIабаз чIвалареб гIищкъу батизе,
Замана кигIанго гIедегIаниги,
ГIолилаз умумул такрар гьаризе.
ТIехьалде арал кучIдузул цо хаслъиги буго - гьезулъ буго гIертIил сипат.
ТIехьалъул жилдаздаги - гIеретI, тIехь рагьарабгоги - гIеретI, кучIдузулъги - гIеретI.
ЦIакъ гIажаибаб сипат:
- Дур гъанситоялда маяк гIадинан,
ГIумру унеб буго духъ ялагьун чIун.
Вуссун вахъиналде, нахъойги унев,
Дур нухда гIеретIлъун лъугьун йиго дун…
Гьадин абулеб буго шагIиралъ гIумруялъул гьудуласул хIакъалъулъ. Ва гьале цIидасанги гьоцIогIан гьуинаб рокьул цIураб гIеретIгун нилъехъе щвана ТубхIат:
… Вилълъинарищ, вокьулев,
Дур росдал авалалде,
Дун, мугъзада гIеретIгун,
Дуда данде ячIине?
***
ГIедегIун вачIарав мун
гIедегIун унев вуго…
Гьелде ругьунлъарай дун
сундаго рази йиго.
Аммаха, дир хирияв,
дуе сапар битIаги!
Дур нухалда дир гIеретI
гIумруялъго батаги!
***
"Лъала, ячIанагIан, ине йикIин дун,
Амма дур гIумруда дун рагIадлъилей.
Дуца йокьулилан абичIониги,
Дур нухда гIеретIлъун
дунги йикIиней.
Дица бегулеб буго шагIиралъул рокьул тIехь, адабияталъул гIалимчIужу ЗулхIижат ХIажиевалъ абухъе, недегьал, хIеренал кучIдуз угьараб. Гьекъон къеч хьваларел гьелъул гьацIул иццазда кIалги чIван, гIолохъанлъиялде нахъюссарай дие гIажаибаб асар гьабулеб буго кучIдуз. Гьезулъ бессун батана дир къисматги. Амма гьанибги ТубхIатица жиндирабго гьабичIого тун гьечIо.
Малла Насрудин рокьул кучIдузда гъорлъе рехизе, цохIо ТубхIатида гурони, ракIалде лъидаха ккелеб.
Рос вищизе дие ихтияр кьуни,
Малла Насрудинго вокьилаан дий,
ВукIаниги щиб эв мискинав пакъир,
Панкъазищ борцунеб
рекIел гIатIилъи.
...Адинги додинги ссун уна гIумру,
Сунда рекIаниги, цохIо ахирги.
Амма цо-цо мехалъ макьилъ рихьула
Малла Насрудинги, дунги, хIамаги…
Жийго йигебщинаб бакI чIаго гьабулей махсарочIужу ТубхIатил щибаб кепаб хабаралда гъорлъ бахчун батула гьелъие гIиллаги гIакъиллъиги. Малла Насрудин кочIолъ рехсезеги шагIир тIамун йиго даим сапаразда вукIунев рекIелги гIумруялъулги гьудуласда хадуб кидаго букIунеб рахIатхвеялъ:
… Гьав дир гьудуласда хадубго ракIгун,
Цин рекIун, цин воржун
унесда хIинкъун,
Гьадин туризегIан, туртида кIусун,
Насрудингун ракIгъун йикIинаан дун.
***
Мун ана... Аб шагьар чIобоголъана, ЧIамучIаб дир гьими:
Гьудул, гьудулин.
Дирго рукъалъецин дун чиярлъана,
Чиякъаб дир гIищкъу:
ГIоде, гIодейин...

 

 

РакIалдещвей

Росулъа гIадамал

83 сон тIубана Дагъистаналъул халкъияв шагIир ГIабасил МахIамад гьавуралдаса

Гьобол вачIун вохулев,
Гьудул вачIун чIухIулев,
Гьалмагъзаби рокьулев,
Дун росулъа вас вуго.

Адабияталъул сон нухарегIулаго, ракIалде щвезаризе рокьун руго авар адабияталда жиндирго хасаб лъалкI тарав ГIабасилавги гьесул лъади Савдатги.

ШагIирасул творчествоялъул бицинаро, бицина, росулъа гIадамал хIисабалда, халкъалде, миллаталде гьезул букIараб ва бугеб рокьиялъул.
ГIабасиласулги Савдатилги цониги къо букIунароан гьобол вачIунареб. Гьоболгун кваначIони, жий гIорцIуларин махсароцин гьабула Савдатица. Авар адабияталъе бараб памятниклъун магIарулазе хутIана ГIабасиласул рокъоб гьабун бугеб музей.
Гьенибго буго магIарул маданиятги. Гьеб кинабго хутIила авар адабияталъул тарихалъул гвангъараб гьумерлъун.
ГьечIо ГIабасилав. Гьанже ЛъагIилухъе, шагIирасул рокъоре щолаго, дандего бекерун бачIуна чIобоголъи. Гъобго минаги, гъойго Савдатги. Амма рукъалъул бокIнилъ кьерун чIараб чIалгIеналъ ГIабасилав гьечIилан абулеб буго. Гьале, кидаго гIадин, гьалбадерида дандчIвай гьабулей Савдат. Гьимулейги йиго гьей. Дида гьеб гьимиялъулъ бихьулеб буго рекIел тIинда бахчараб гъваридаб пашманлъи. ХIаллъазе течIониги, рихьулел руго балъгояб магIуги магIуялде сверарал гIумруялъул къоялги. Гьелъул пашманаб балагьиялъ абулеб буго ГIабасилав тIокIав гьечIилан, амма авар адабияталъул рокъобе къирараб нуцIаялъ шагIир гьанив вугилан ахIулеб буго. Ялгъузго хутIарай Савдатгун цадахъ гьале щвана азбаралъубго бугеб ГIабасиласул хабаде. ГIодана, руцIцIана… ГIорцIулейго гьечIо Савдат ГIабасиласул бицун. Гьеб лахIзаталъ шагIирасул рухI минаялъуб свердулеб бугин ккола, ва гьелъ гьарулеб буго жиндир Савдат жийго тогейилан.
ГIабасиласги Савдатицаги 50 соналъ бана ГIаданлъиялъул си, гIадамазде бугеб рокьиялъул си. Гьеб сивудал тIогьиб гьез бакараб цIа къобахъанагIан гвангъулеб буго. Гьеб цIадухъ хинлъи батарав нус-нус магIарулав жакъаги щола Савдатихъе, ГIабасилав ракIалде щвезавизе…
ГьечIо ГIабасилав. Амма наслабазе хутIана миллат хирияв шагIирасул шигIраби.
Гьес ракьалда тараб лъалкIлъун хутIила шагIирасул минаялъуб бугеб Адабияталъул рукъ.
Лъала жакъаги гьесул мина чIобого букIине гьечIеблъи. Жакъаги щвела ГIабасиласухъе Савдат, гьесул гIунгутIабигицин тIокIлъабилъун рихьарай, шагIирасул гъасда цIа свине течIей, жиндирго лъимал гьечIониги, лъалелщиназ эбеллъун рикIкIуней. ШагIирасул минаялъул каву рагьарабго, жакъаги данде ячIина Савдат-эбел, добго гьимигун, разияб гьумергун, амма пашманал бералгун. 

 

Автор: Шамай Хъазанбиева

Газета №: 50, от 25. 12. 2015 г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!