Сделать домашней|Добавить в избранное
 
на правах рекламы

ЦIех-рех ва баян

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 8-12-2015, 10:36

Рахьдал мацIалъул дарсазе сагIтал дагьлъизарунин редакциялде кIалъалел учительзабазул ахIи гьоркьоса къотIулеб гьечIо

Дагъистаналда къабул гьабун буго цIалул кIиго план. ТIоцебесеб планалда рекъон, рахьдал мацIалда киналго дарсал кьезе ккола байбихьул школалда ва гIурус мацI гIицIго дарс хIисабалда букIине ккола. КIиабилеб цIалул планалъ ихтияр кьола байбихьул школалдасанго тIолалго дарсал гIурус мацIалда кьезе. Гьелъул магIнаги ккола кIиабилеб цIалул планалда рекъон цIализарулел лъималазда школалде рачинелдего гIурус мацI бицине лъалин абураб.

Амма нилъер республикаялъул шагьаразул школаздацин гIурус мацI хашго лъалин ахIи бахъуна мех-мехалда. Гьеб мехалда ясли-ахазда мацIалде кIвар кьунгутIи рехсола гIиллалъун. Шагьаралда киназго бицуна гIурус мацI. Гьединлъидал, рахьдал мацI лъалеб гьечIо. Росабалъ ругел школазда байбихьул школалдасаго гIурус мацIалда цIали гIуцIани, лъималазда гIурус мацI хехго ва лъикI лъазе бугин ракIалде ккола умумузда. "Нижер цIалдохъабазул умумуз гьарулеб буго гIурус мацIалде цIикIкIун кIвар кьеян ва байбихьул школалдасаго цIали гIурус мацIалда гIуцIани, школа лъугIизабулаго кьолеб гIурус мацIалъул цогояб пачалихъияб экзамен кьезе гьезие бигьалъилин пикруялда рукIуна", - гьеб магIнаялъул жаваб кьуна нижее школазул директорзабаз. Гьебго заманалда, кIиабилеб цIалул план кьочIое босулаго, рахьдал мацI малъиялъе зарал кколеб букIин хIисабалде босуларо.
Дагьалъ цере нижехъе кIалъана ГIахьвахъ районалъул МестIерухъа рахьдал мацIалъул учительница Пирдавус Хучбарова. "Нижер районалда буго 16 росу. Лъабго росулъ кIалъала литературияб магIарул мацIалда. ХутIараб 13 росдал буго жидерго хасаб лугъат. Гьел росабазул школазда рахьдал мацIалъе анкьие кIиго сагIат гурони (цо - мацIалъул дарсалъе ва цо - адабияталъе) кьун гьечIеб мехалда лъималазда магIарул мацI кин малъилеб?" - ан суал кьуна гьелъ. Гьебго районалдаса дагьал комплектазул школалъул директор Азиев Салманица редакциялде вачIун гьадин бицана: "Данде кьабурал классазда ГIахьвахъ, ЦIумада, ЦIунтIа, ЛъаратIа районазда, ай жидерго мацIал ругел бакIазда рахьдал мацIалъухъаги рахъун, ингилис мацIалъе кьун руго дарсал. ТIоцебесеб классалда авар мацIалъе букIана щуго сагIат, гIурус мацIалъе - анлъго сагIат. Гьанже гIурус мацIалъе сагIат ичIго гIезабун буго. 46 хIарп малъизе, хъвазе ва цIализе ругьун гьаризе - 35 минуталда жаниб кин бажарулеб тIоцебесеб классалда? Директорзабазул данделъиялда цониги директор гьеб ахIвал-хIалалде данде кIалъачIо. Кин малъизе бугеб магIарул мацIали, дида лъаларо. Ратуларо ингилис мацIалъул дарсал кьезе учительзабиги. Гьеб дарсил сагIтал цогидал предметазе кьезеги ихтияр гьечIо", - ян.
Ноябралъул байбихьуда БежтIаса байбихьул классазул учительница кIалъана редакциялде. "Нижеца исана цIали байбихьана тIоцебесеб цIалул планалда рекъон. Сентябралъул бащалъиялда директоралъ лъазабуна кIиабилеб цIалул планалда рекъон цIали гIуцIизе кколин. Гьелъ малъухъе гьабуна, байбихьана журналаздаги гьелда рекъон хъвай-хъвагIаял гьаризе. Гьанже нижер школалда республикаялъул Лъай кьеялъул министерствоялъул халгьаби унеб буго. Гьез бадибчIвай гьабуна кIиабилеб цIалул планалда рекъон цIали гIуцIизе бегьуларин. Щиб гьабилеб? Журналалда гьарурал хъвай-хъвагIаял кин хисизарилел?" - ан.
Республикаялъул бетIерги лъай кьеялъул министрги магIарулал ругеб мехалдагIаги рахьдал мацIал щай къварид гьарулелан суал кьола учительзабаз. Я республикаялъул бетIерас, я министрас щибаб школалда цIали кин гIуцIилебали рекъезабуларо - гьезул иш-пиша батIияб буго. Министерствоялъул ва цIалул планал хIадурулеб ГIалибег Тахо-Годил цIаралда бугеб педагогикиялгун гIелмиял цIех-рехазул институталъул пикраби загьир гьарураб макъала бахъун букIана "ХIакъикъаталда" (№37, 24.09.2015 с.). Школалда цIали гIуцIиялъул масъала тIубазабизе ккола школалъул коллективалъ ва умумузул советалъ. Гьез хIукму гьабула кинаб цIалул план тIаса бищилебали, кинал авторазул тIахьал хIалтIизарилелали ва кинаб тарбия лъималазе кьелебали. Гьединаб ихтияр кьолеб буго "РФялда лъай кьеялъул хIакъалъулъ" федералияб законалъ ва щибаб школалъул уставалъ. Министерствоялда тIалъулеб иш буго мисалияб цIалул план цIалул идарабазухъе кьей. Республикаялъул школазул хаслъиги хIисабалде босун, министерствоялъ тасдикъ гьабун буго цIалул планалъул кIиго вариант: гьезул батIалъи тIадехун рехсон буго. Гьел хIадурулаго, федералияб цIалул план кьочIое босизе тIадаб буго. Федералияб министерствоялъ республикаялъул министерствоялъе кьолеб ихтияралдаса пайдаги босун, рахьдал мацIазе, гIагараб ракь лъазабиялъе ва цогидал хаслъабазе квербакъиялъе гIоло хиса-басиялги гьарун руго, ай регионалияб компонент тIаде жубан буго. ЦIалул план щибаб школалда букIине ккола. БичIчIичIеб суал бугони, учителас гьелда хъвараб цеберагIи мухIканго цIализе бегьула. Гьаниб кьолеб буго кIиябго цIалул планалъ рахьдал ва гIурус мацIалъе рихьизарурал сагIтазул къадар. ХIукмаби къабул гьарулаго, ай цIалул планазда хиса-басиял гьарулаго, министерствоялъул документ кьочIое босизе ккола. Гьениб тасдикъ гьабураб цIалул планги тIолалго школаз тIубазабизе тIадаб букIуна.

 

Автор: Кавсарат Сулейманова

Газета №: 47, от Число4. 12. 2015 месяца выхода номера газеты. Например 12 г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!