Сделать домашней|Добавить в избранное
 
Главная » Культура - Маданият » Гьабикье мугьал гIадин, ана гIумрудул къоял
на правах рекламы

Гьабикье мугьал гIадин, ана гIумрудул къоял

  • Версия для печати
Добавил(а): istina от 17-11-2015, 10:29

МухIамад АхIмадов гьавуна 1955 соналъул 13 ноябралда Гъуниб районалъул Гьонода росулъ. 1979 соналда лъугIана М. Горькиясул цIаралда бугеб Литературияб институт. 1984 соналда восана СССРалъул Хъвадарухъабазул союзалде. 2004 соналдаса нахъе нухмалъи гьабулеб буго Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъе.

МухIамад АхIмадовасул творчествоялъул хIакъалъулъ гьабулеб гьаб калам байбихьизе бокьун буго ХIамзатил Расулица гьесие хъварал рагIабаздалъун:

«Дица дуй толеб буго,
Дица дуй кьолеб буго,
Хъвазе щвечIеб кочIол тIехь -
ТIанчалъе инчIеб анищ.

ГIемерал кучIдул руго,
АхIичIого хутIарал,
Киналго ахIаразухъ
Цо хIухьелцин кьоларел».

ШагIирас тIубазабулеб буго жиндирго учителасул тIадкъай.
Гьев жакъаги гIагараб халкъалъе кечI ахIулев вуго:

Дица зобал гуккичIо,
кечI махсароде кквечIо.
ГIагараб ракьалъ кьураб
рокьуе хилиплъичIо.
Халкъалъул къисматалъул
къатIра гIадин хутIана:
Дица дирго халкъалъе
халкъияб кечI ахIана.

ШагIирасул тIахьал регулаго, ракIалде рачIана гьес гIолиллъудаго хъварал, жакъа къоялъги дие гIагараллъун хутIарал, киназдаго лъалел рагIаби:

Гьаб кинаб гIажаиблъи,
гIумрудул сухъмахъазда, -
ГIужие щай босулеб
берцинлъиги гьунарги.

Доб мехалда дида лъалароан рагIабазул автор щивали. МухIамадтIамир Синдикъовас ахIулеб рагIаралдаса, кочIол пикраби гьаруна. Институталда цадахъ цIалулел батIиял миллатазул ясазда кечI рекIехъе лъалаан. Гьез магIарул мацIалда ахIизеги ахIулаан гьеб. Долдаса нахъе ана гIемерал сонал. Амма курсцоял гьудулзабаз гьанжеги дандчIваязда ахIула гьеб кечI.
Дир рекIелъ хасаб бакI ккураб кочIол автор МухIамад АхIмадов ватидал, байбихьана гьесул асарал цIализе.
ГIумруялъул пикрабазда йикIаго, дица шагIирасе суалал кьола. Дие жавабал кьола гьесул кучIдуз:
Амма киданиги дий хилиплъичIо хирияб ракьалъул кьурабазул кечI, кьуна гьелъ дий къуват, къудратаб рагIи, мугIрузул тIогьазда тIасан боржине.

Яги:
ГьаричIо бечелъи, бичичIо гьунар, гьинал ракI бухIулеб букIана гIумру, гIащикъаб рокьуца бана дида къвал, къалам дир бекизе течIо къисматалъ.

ШагIирасул пикрабалъ цо хасаб, аслияблъун рикIкIине бегьулеб бакI кколеб буго гIагараб магIаруллъиялдеги, гьелъул халкъалдеги, халкъалъул бахIарчияб тарихалдеги бугеб кIудияб рокьиялъ. Гьесие рахIат толеб гьечIо жакъа миллаталда гьоркьор ругел рикьалабаз ва гьес ТIадегIанасда гьарулеб буго гIагараб халкъ цIунейилан:

МагIил гарал гирун уна кочIолъе, кунчIун буго гьазулъ балагьалъул цIва: - Аллагь, къабул гьабе дир рекIел дугIа, магIарулал цоцалъ рагъизе тоге.

ШагIирасул пикрабазул къиса байбихьулеб буго эбелалъул кинидахъ кучIдуздасан, гьев даим вуго вижараб росулъ. Гьелде бугеб гIажаибго хIикматаб хIалимлъиялъ гъурал куркьбаз тIавапги гьабулаго, гьесул пикраби рещтIунел руго эбелалъ цIа бакараб гIумруялъул гъасда:

ГIодобе биччараб, сасараб росулъ
Сардилъ дун рокъове вуссунев вуго,
Ссун гьечIо эбелалъ бакараб чирахъ,
Чияр ракьалда дун цIунараб канлъи.

РекIелъ гьеб канлъигун воржана шагIир жиндирго шигIрабазул тIогьиве. Гьел тIогьаздасан валагьана гьев гIумруялъухъги гIадамазухъги:
ШагIирасул гьаракь рагIулеб буго,
Араб гIасруялъул дандерижилъун.
Нилъ гIадамал руго гьаб гIумруялда,
ГIенеккилин цоги кочIохъанасухъ.

Щибха абулеб бугеб шагIирас? РекIел тIиналдасан бачIараб бухIигун, хIасратгун, рокьигун ахIулеб буго:

МагIарул бацIцIадаб ицц,
ЦIумур бан, гаргадула.
МагIарул цIорораб ицц,
ЦIарги ахIун, кIалъала.

Дида гьелъул мацI лъала,
Дида гьелъул кечI лъала.
ХIабургъине гьабуге
Гьарула, гьеб ракьалда.

ШагIирасул шигIрабаз бетIер къулулеб буго рахьдал мацIалъе. Гьеб мацIалъ гаргадана шагIир цIалдолелгун, гьеб мацIалда вохана, гIодана, велъана. Гьеб мацIалъ бикьана гIаламалъе рокьи. Гьеб мацIгун вачIана ракьалде. Гьеб мацIалда эбелалъ ахIарал кинидахъ кучIдуз, нухарегIана гьев гIумруялде. Гьеб мацIалда хъвана пикрабазул къисаби:
- ЦIуне дун илбисаб меседалдаса,
ЦIуне дун гIарцулаб щайтIаналдаса,
Щибго хIажат гьечIо. Дие гIун руго
ВатIаналъул мугIрул ва магIарулал.

Кинидахъ кечI кьураб
рахьдал мацIалда
МоцIалги соналги кочIолъ ахIула.
ХIажат гьечIо дие цойги бечелъи, - Биччай бечелъилъун
хутIизе дир мацI.

ШагIирзаби кIодолъуларо, херлъуларо, холаро.
ГIолохъаналлъун, чIагояллъун гьел хутIула жидерго шигIрабазулъ, шагIраби - рокьулел цIалдолезул ракIазулъ. Дида, масала, шагIирасул цIар бахъарабго, рагIарабго цIидасанги рагIула 14 сон барав МухIамад АхIмадовас хъварал рагIаби:

ГIужие щай босулеб
берцинлъиги гьунарги…

ТIад-тIадюссун бегулеб буго пикрабазул къиса. ЦIидасанги рагIулеб буго шагIирасул гIащикъаб гьаракь:

Гьабикье мугьал гIадин,
ана гIумрудул къоял,
Къан хъахIаб бетIерги ккун,
дун гьезухъ валагьула,
Гьунар хинлъизабула
некIсияб гъанситоялъ
Гъаримлъи чIвалеб буго
гъасда бакараб цIаялъ.
Гъажалде тIимугъги цIан,
тIохде вахун вуго дун,
Дунял гIатIилъун буго
гьитIинаб мугIрул росулъ. 

 

***
ХъахIлъарав шагIирасул шигIрабазул улкаялда щивасда батила жиндирго рукIел. Лъилха жакъа рахIат хвезабулеб гьечIеб ВатIаналда лъугьун бугеб ахIвал-хIалалъги, цоцазда гьоркьоб ссун унеб бугеб хинлъиялъги, улбузул магIуялъги, лъудбузул чIегIерал кIазазги, хIалихьалъиялъги, кIигьумерчилъи-мацIихъанлъиялъги. Гьеб киналъго рахIат хвезабулеб буго шагIирасул. Амма гьев кидаго ритIухъавлъун хутIулев вуго жиндирго шигIрабазеги шигIрабалъ ахIараб тIадегIанлъиялъеги.
МухIамад АхIмадовасул творчествоялъул бицине 10 ноябралда данделъун рукIана ДНЦялъул ИЯЛИялде. Институталъул директор МухIамад МухIамадовасул нухмалъиялда гъоркь гьениб тIобитIана гIелмияб сессия.
Гьелда гIахьаллъана шагIирасул творчествоялъул цIех-рех гьабулел ИЯЛИялъул, ДГУялъул, ДГПУялъул, Гуманитарияб институталъул гIалимзаби, шагIирзаби, гьудул-гьалмагъзаби.
КIалъазе рахъараз абулеб букIана МухIамад АхIмадовасул творчествоялъул тIогьаллъун рикIкIине бегьулин "Поэт" тIехьги, "ГIарафат" поэмаги. Поэма буссинабун буго Дагъистаналъул халкъазул мацIазде.
Жакъа, шагIирасда 60 сонилаб юбилейги баркулаго, бокьун буго гьесие гьаризе жан-жигарги, рорхатал, тIадегIанал шигIриял тIогьал мутIигI гьаризе къуватги.


 

 







Автор: Шамай Хъазанбиева

Газета №: 44, от 13.11.2015 г.





Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь.
Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо войти на сайт под своим именем.

Комментарии:

Оставить комментарий

При использовании материалов сайта, активная гиперссылка на сайт Hakikat.Info обязательна!
При использовании материалов сайта в печатных СМИ, на ТВ, Радио - упоминание сайта обязательно!